نقش حمایت روانی اولیه (Psychological First Aid) در کاهش اضطراب مصدومان تصادفات جاده ای

زمینه و هدف: تصادفات جاده ای یکی از مهم ترین علل مرگ ومیر، ناتوانی و بروز پیامدهای روان شناختی در سراسر جهان به شمار می روند. افزون بر آسیب های جسمانی، بسیاری از مصدومان در ساعات و روزهای نخست پس از حادثه دچار اضطراب، استرس حاد، احساس ناامنی و در مواردی اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) می شوند که در صورت عدم مداخله به موقع، می تواند سلامت روان و کیفیت زندگی آنان را در بلندمدت تحت تاثیر قرار دهد. در این میان، حمایت روانی اولیه (Psychological First Aid: PFA) به عنوان یکی از مهم ترین مداخلات اولیه، با هدف کاهش آشفتگی روانی، ایجاد احساس امنیت، حمایت هیجانی و پیشگیری از تشدید مشکلات روان شناختی مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند شواهد موجود درباره نقش حمایت روانی اولیه در کاهش اضطراب مصدومان تصادفات جاده ای انجام شد. روش شناسی: این پژوهش یک مطالعه مرور نظام مند و تحلیلی است که بر اساس دستورالعمل PRISMA ۲۰۲۰ انجام شد. جست وجوی منابع در پایگاه های اطلاعاتی فارسی شامل SID، Magiran،Civilica و Noormags و پایگاه های بین المللی شامل PubMed، Scopus، Web of Science،ScienceDirect و Springer انجام گرفت. کلیدواژه های فارسی شامل «حمایت روانی اولیه»، «کمک های اولیه روان شناختی»، «اضطراب»، «تصادفات جاده ای»، «استرس پس از سانحه» و «امدادگران» و کلیدواژه های انگلیسی شامل Psychological First Aid، Road Traffic Accidents، Anxiety، Acute Stress Disorder، PTSD، Emergency Medical Services وMental Health بودند. در جست وجوی اولیه ۵۸۲ مقاله شامل ۱۶۸ مقاله فارسی و ۴۱۴ مقاله لاتین شناسایی شد. پس از حذف مقالات تکراری و غربالگری عنوان و چکیده، ۴۳۹ مقاله وارد مرحله بررسی متن کامل شدند. در نهایت، با اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفیت روش شناختی، ۲۴ مطالعه شامل ۱۰ مقاله فارسی و ۱۴ مقاله لاتین وارد تحلیل نهایی شدند. یافته ها: نتایج این مرور نظام مند نشان داد که اضطراب، استرس حاد و اختلال استرس پس از سانحه از مهم ترین پیامدهای روان شناختی تصادفات جاده ای هستند. در ۶۶. ۷ درصد مطالعات، بروز اضطراب و واکنش های استرس حاد در ساعات اولیه پس از حادثه گزارش شد. همچنین ۶۲. ۵ درصد مطالعات نشان دادند که اجرای حمایت روانی اولیه موجب کاهش اضطراب، احساس درماندگی، آشفتگی هیجانی و استرس حاد در مصدومان می شود. در ۵۸. ۳ درصد مطالعات، آموزش نیروهای امدادی، اورژانس و آتش نشانی در زمینه حمایت روانی اولیه، کیفیت خدمات ارائه شده و احساس امنیت روانی مصدومان را افزایش داده است. علاوه بر این، ۵۴. ۲ درصد مطالعات بر نقش آموزش استاندارد، دستورالعمل های مبتنی بر شواهد و هماهنگی بین بخشی در ارتقای اثربخشی حمایت روانی اولیه تاکید داشتند. مهم ترین چالش های گزارش شده نیز شامل کمبود نیروهای آموزش دیده، نبود پروتکل های بومی، محدودیت منابع و تمرکز بیشتر بر درمان آسیب های جسمانی نسبت به پیامدهای روان شناختی بود. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه نشان داد که حمایت روانی اولیه، در صورت ارائه سریع، ساختارمند و توسط نیروهای آموزش دیده، نقش مهمی در کاهش اضطراب و سایر پیامدهای روان شناختی مصدومان تصادفات جاده ای دارد و می تواند از پیشرفت واکنش های استرس حاد به اختلالات پایدار روانی پیشگیری کند. ازاین رو، ادغام حمایت روانی اولیه در نظام اورژانس پیش بیمارستانی، آموزش مستمر نیروهای امدادی، تدوین دستورالعمل های بومی و تقویت هماهنگی میان سازمان های مسئول، از مهم ترین راهکارهای ارتقای کیفیت خدمات و بهبود سلامت روان مصدومان تصادفات جاده ای به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

حمایت روانی اولیه ، کمک های اولیه روان شناختی ، اضطراب ، تصادفات جاده ای ، اختلال استرس پس از سانحه ، امدادگران ، سلامت روان.