بررسی تاثیر تغییر رفتار مراقبان امتحانی بر اضطراب امتحان دانش آموزان سال دوازدهم گروه علوم انسانی متوسطه ی دوم شهرستان ارومیه

اضطراب امتحان به عنوان یکی از شایع ترین پدیده های روان شناختی در نظام های آموزشی، با ایجاد اختلال در فرایندهای شناختی و بازیابی اطلاعات، سهم عمده ای در افت تحصیلی و هدررفت استعدادهای بالقوه دانش آموزان دارد. اگرچه پژوهش های متعددی به واکاوی عوامل فردی، خانوادگی و آموزشی موثر بر این پدیده پرداخته اند، اما نقش عوامل بافتی و رفتاری عوامل اجرایی، به ویژه الگوهای رفتاری مراقبان جلسات آزمون، تا حد زیادی مغفول مانده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی اصلاح و بهبود رفتارهای مراقبان امتحانی (گذار از رفتارهای تنش زا به الگوهای رفتاری آرامش بخش و حمایتی) بر کاهش سطح اضطراب امتحان دانش آموزان انجام شد. این مطالعه با کاربست روش اقدام پژوهی (پژوهش در عمل) بر روی تمامی دانش آموزان پایه دوازدهم رشته علوم انسانی دبیرستان پسرانه دوره دوم متوسطه نظامی گنجوی شهرستان شاهین دژ در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۲ به اجرا درآمد. پس از شناسایی رفتارهای نامطلوب و محرک اضطراب در مراقبان (نظیر تردد مکرر، پچ پچ، نگاه های تهدیدآمیز و سخت گیری های افراطی)، بسته اقدام های اصلاحی مبتنی بر آموزش مراقبان، آرام سازی محیط فیزیکی و روانی حوزه، و ایجاد تعامل محترمانه و همدلانه با دانش آموزان طراحی و پیاده سازی شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد اضطراب امتحان ساراسون (۱۹۷۵) به همراه مشاهدات میدانی و مصاحبه های بازتابی بود که در دو مرحله پیش و پس از اجرای مداخله به کار گرفته شد. تحلیل داده ها و ارزیابی شواهد نشان داد که تغییر آگاهانه رفتار مراقبان جلسه امتحان از وضعیت موجود به سمت وضعیت مطلوب، به شکل معناداری موجب کاهش نشانه های فیزیولوژیکی، شناختی و هیجانی اضطراب امتحان در دانش آموزان گردیده و احساس امنیت روانی و تمرکز فکری آنان را در پاسخ گویی به سوالات تقویت کرده است. نتایج این پژوهش بر ضرورت تدوین منشور رفتاری و برگزاری دوره های توانمندسازی و مهارت های ارتباطی برای عوامل اجرایی حوزه های امتحانی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

اضطراب امتحان ، مراقبان امتحان ، اقدام پژوهی ، امنیت روانی ، دوره دوم متوسطه.