انعکاس دموکراسی مشارکتی در رویه های زیست محیطی؛ در پرتو قواعد فقهی

حق به محیط زیست سالم، هم منعکس کننده ارزش های متعالی همانند حق به حیات، حق سلامتی، حق به زندگی با استاندارد است و هم با پیش نیازهای تداوم حیات نسل حاضر و نسل های آینده مانند توسعه پایدار ارتباط تنگاتنگ دارد. امروزه، دموکراسی مشارکتی و مشارکت آگاهانه و ساختارمند مردم در تصمیم گیری های زیست محیطی اهمیت دارد و در این میان توسعه فرهنگ زیست محیطی از طریق مشارکت شهروندان و سازمان های مردم نهاد، یک روش کم هزینه، جامع و با پذیرش اجتماعی بالا است که می تواند با حمایت گسترده دولت، زمینه مناسبی برای حفاظت از محیط زیست کشور فراهم آورد. در این مقاله با روش توصیفی–تحلیلی بر این امر متمرکز می شویم که با تکیه بر دموکراسی و مدیریت مشارکتی، ضمن بررسی ظرفیت های شهروندان که در قالب «تکلیف عمومی»، بر نقش بازیگران غیر دولتی به عنوان حق بنیادین بار شده است؛ به این موضوع خواهیم پرداخت که پیچیدگی مسائل زیست محیطی مقامات دولتی را واداشته است که شهروندان را در اطلاعات زیست محیطی به منظور شکل دهی دانش جمعی در خصوص چالش های زیست محیطی سهیم نمایند. مهم ترین یافته این پژوهش، ابتنای نظام حق های زیست محیطی بر دموکراسی مشارکتی است. لذا در این راستا، با توسل به راهکار مشارکت شهروندان در تصمیم گیری های زیست محیطی می توان از مشارکت همگانی بهره مند گردید و با توسل به شیوه هایی از قبیل حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی، حق بر آموزش مسائل زیست محیطی و حق دادخواهی از جمله مجازات و جبران خسارات زیست محیطی استفاده کنند تا به اهداف خود به نحو مطلوب برسند و از جهات گوناگون به اصول و پایه های دموکراسی مشارکتی در حفاظت از محیط زیست دست یابند.

کلیدواژه ها:

دموکراسی مشارکتی ، مشارکت شهروندان ، حق مشارکت ، حقوق محیط زیست ، حق دسترسی به اطلاعات ، توسعه پایدار ، حقوق بنیادین ، حقوق بشر