تحلیل جامع نقش های عملیاتی وکلای دادگستری در فرایندهای اجرایی عدالت ترمیمی: رهیافتی برای سیاست جنایی ایران

نظام عدالت کیفری سنتی با چالش های عمیقی چون تورم جمعیت کیفری، نرخ بالای تکرار جرم و ناتوانی در ترمیم آسیب های واردشده به بزه دیدگان و جامعه دست وپنجه نرم می کند. در پاسخ به این بحران، عدالت ترمیمی به عنوان پارادایمی جایگزین یا مکمل، با تمرکز بر مسئولیت پذیری بزهکار، جبران خسارت بزه دیده و مشارکت فعال ذی نفعان در فرایند حل وفصل آثار جرم، اهمیت فزاینده ای یافته است. بااین حال، پیاده سازی موثر این رویکرد نیازمند نقش آفرینی فعالانه کنشگران نظام حقوقی، به ویژه وکلای دادگستری است. این مقاله، با اتکا بر یافته های عدالت ترمیمی و با روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر منابع کتابخانه ای، به تحلیل نقش های عملیاتی وکلای دادگستری در مرحله کاربست و اجرای فرایندهای عدالت ترمیمی در نظام حقوقی و سیاست جنایی ایران می پردازد. چهار نقش کلیدی برای وکلا شناسایی و تشریح می شود. مقاله استدلال می کند که هرچند نقش سنتی وکیل در نظام تقابلی ممکن است با فلسفه ترمیمی در تعارض باشد، اما بازتعریف هویت حرفه ای، کسب مهارت های نوین و ایجاد بسترهای مناسب قانونی، قضایی و آموزشی، می تواند این ظرفیت عظیم را در جهت ارتقای کارایی سازوکارهای ترمیمی موجود و حرکت به سوی سیاست جنایی انسانی تر و موثرتر در ایران فعال سازد. این تحلیل، راهکارهای عملی برای بهره گیری از پتانسیل وکلا در نهادینه سازی عدالت ترمیمی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

وکیل دادگستری ، عدالت ترمیمی ، میانجی گری کیفری ، تسهیل گری ترمیمی