بررسی انواع استعاره های جهتی در غزلیات صائب تبریزی (جلد ۱): رویکردی شناختی

استعاره در طی قرون از دیدگاههای مختلف ادبی، زبانشناختی، زیباییشناختی و روان شناختی مورد مطالعه قرار گرفته و موضوع پژوهش های مختلفی بوده است. د ر این راستا، در حوزه زبان-شناسی شناختی، نظریه استعاره مفهومی یکی از نظریه هایی است که لیکاف و جانسون با نگاهی تازه به استعاره در قالب انواع استعاره های جهتی، هستی شناختی و ساختاری مطرح کردند. هدف پژوهش حاضر توصیف و تحلیل چگونگی بازنمایی انواع استعاره های جهتی در غزلیات صائب تبریزی (جلد ۱)، مطابق با تحلیل شناختی لیکاف و جانسون می باشد. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد شاعر در غزلیات خویش، از مفاهیم انتزاعی مربوط به احساسات و باورهای انسان، فراز و فرود روزگار و زندگی، مضامین عرفانی، پیشرفت و پسرفت آدمی و همه تجربیات روزمره فرد، به عنوان حوزه های مقصد، سخن به میان آورده است. بر این اساس، وی جهت عینیت بخشی و ملموس سازی چنین مفاهیمی از جهت های متنوعی همچون جهت پایین، بالا، چرخشی، دور، نزدیک، بیرون، درون، میانه، گوشه و کنار، روبه رو، پیرامون، و عقب، به عنوان حوزه های مبدا، استفاده کرده است. نتایج همچنین نشان می-دهد بیشتر جهت ها را در غزلیات صائب تبریزی با بسامدهای متفاوت می‎توان مشاهده کرد و تفاوتی معنادار بین بسامد کاربرد انواع استعاره های مفهومی جهتی در این غزلیات وجود دارد.

کلیدواژه ها:

استعاره مفهومی ، استعاره جهتی ، حوزه مبدا ، حوزه مقصد ، غزلیات صائب تبریزی