خوانش مجلس 'تلمیذه سری سقطی' در نسخه مصور گورکانی نفحات الانس جامی (کتابخانه بریتانیا) با رویکرد نشانه شناسی تصویری

این جستار به تحلیل یکی از نگاره های نسخه هندی نفحات الانس جامی می پردازد که در دربار اکبرشاه تدوین شده است و اکنون با شماره دسترسیQr_۱۳۶۲ در کتابخانه بریتانیا نگهداری می شود. مجلس نگارگری "سری سقطی در حال تماشای مادری که فرزندش را از رودخانه بیرون می کشد"؛ به داستان شاگرد زن او، "تلمیذه"، مربوط است. هدف از این پژوهش، واکاوی لایه های معنایی و بصری این مجلس و کشف ارتباط میان عناصر تصویری آن و مفاهیم متن ادبی است. پرسش اصلی تحقیق چنین مطرح می شود" چگونه ساختار روایی متن جامی در نگاره بازنمایی شده است؟" این پژوهش بنیادی با رویکرد توصیفی-تحلیلی و نشانه شناسی تصویری انجام گرفته است. تحلیل نشانه شناختی این مجلس نشان می دهد که این تصویرسازی نگاره صرفا تزیینی نیست، بلکه ابزاری برای تعمیق مفاهیم عرفانی است. در این نگاره، ترکیب بندی، رنگ ها و نمادهای صوفیانه همچون تسبیح و جریان آب، به شکلی هماهنگ آموزه های عرفان اسلامی را بازتاب می دهند. تحلیل نشانه شناختی این مجلس نشان می دهد که این تصویرسازی نگاره صرفا تزیینی نیست، بلکه ابزاری برای تعمیق مفاهیم عرفانی است.

کلیدواژه ها:

نفحات الانس جامی ، شبه قاره هند ، تلمیذه سری سقطی ، نشانه شناسی دیداری ، نقاشی گورکانی