واسطه های انتقال آثار و آراء میرداماد به هندوستان

اندیشه فلسفی میرداماد (در گذشته ۱۰۴۰ ھ . ق)، یکی از نقاط عطف در تاریخ حضور آثار و آراء فیلسوفان ایرانی در هندوستان به شمار می رود. مواجهه دانشمندان هندی با شخصیت علمی او، سه دوره کلی را سپری کرده است: دوره انتقال، دوره انتشار و دوره تثبیت. دوره انتقال که نیمه نخست قرن یازدهم هجری قمری را در بر می گیرد، طلیعه آشنایی دانشمندان هندی با میرداماد به شمار می رود. در مقاله حاضر، با تمرکز بر این دوره و تعقیب سرنخ های تاریخی و متنی، نشان داده ایم که چگونه اندیشه فلسفی میرداماد در عصر حیات او به واسطه نگارش کتاب جذوات و مواقیت و ارتباط با شخصیت های علمی و سیاسی هندوستان، به آن سرزمین راه یافته است. افزون بر این، تعدادی از شاگردان میرداماد و بستگان او در هندوستان اقامت داشته و علاوه بر تدریس علوم عقلی و نقلی، مناصب گوناگون سیاسی و قضایی را عهده دار بوده اند. این چهره ها که در سراسر جغرافیای شبه قاره – اعم از قلمرو گورکانی و قطب شاهی – حضور داشته اند، سهمی چشمگیر در پراکنش آثار و آراء میرداماد در هندوستان دارند. «دوره انتقال» با روابط سیاسی امپراطوری صفوی با همسایگان شرقی خود و نیز مناسبات دیوانی دو حکومت گورکانی و قطب شاهی، پیوندی تنگاتنگ دارد.

کلیدواژه ها:

فلسفه اسلامی در هندوستان ، میرداماد ، هندوستان ، شاگردان میرداماد