بازشناسی طریقت، شریعت و حقیقت از منظر مجالس نظام الدین اولیاء

چشتیه، مانند دیگر فرقههای تصوف، آداب و رسوم و عقاید خاصی داشتند. در نظر ایشان، شریعت بر طریقت رجحان دارد. نظام الدین اولیاء یکی از بزرگان این فرقه در هند است. اصول فرقه چشتیه در مجالس و ملفوظاتش انعکاس ویژه ای دارد و از تک نگاری های مجالس او به خوبی می توان اندیشه-های او را دریافت. امیرحسن سجزی و امیرخسرو دهلوی، از مریدان او، سخنان شیخ خود را با عنوان فواید الفواد، افضل الفواید و راحه المحبین گرد آورده اند. مقاله با رویکردی توصیفی، تحلیلی افکار عرفانی، آموزه های اخلاقی وکلامی شیخ را بر مبنای این آثار تحلیل کرده است. پژوهش حاضر نشان می دهد که نظام الدین عارفی، حنفی مذهب است و از دیدگاه کلامی در بحث جبر، اختیار و رویت خدا دنبالهرو مکتب اشعری است. محوریترین آموزههای نظام الدین، تاکید فراوان او در پای بندی به شریعت است. تاکید به انجام فرایض و مستحبات، تلاوت قرآن و توجه به اذکار از پای بندی او به شریعت حکایت می کند. بیان مقامات سلوک، تبیین دقیق موانع سلوک، توجه فراوان به آموزه های اخلاقی و اجتماعی، از مهم ترین نکاتی است که در مجالس شیخ برجسته شده است. از این رو می-توان گفت: شریعت، طریقت، اخلاق، انسان و اجتماع واژه های کلیدی مجالس شیخ هستند؛ که از وسعت دید شیخ و آموزه های فرقه چشتیه حکایت دارد.

کلیدواژه ها:

نظام الدین اولیاء ، تک نگاری ، فواید الفواد ، افضل الفواید ، راحه المحبین