پیوند مهاجرت جمعیت و نقش یابی بخش های اقتصادی در استان های ایران

جریان های مهاجرت جمعیت، نقش تعیین کننده ای در توسعه و تحولات اقتصادی ایفا می کنند. در شرایطی که مناطق با وجود ظرفیت های بالا در بخش های اقتصادی، با روند مداوم کاهش جمعیت مواجه­شوند، به تدریج نقش ها و مزیت های اقتصادی خود را از دست خواهند داد. در مقابل، تمرکز بالایی از مهاجرت در هر منطقه ای، موجب تضعیف زیرساخت ها و فشار بر منابع آب و محیط زیست خواهدشد. پژوهش، با رویکرد تحلیل شبکه ، پیوند میان جریان های مهاجرت جمعیت و نقش یابی بخش های اقتصادی در استان های کشورمان را بررسی­کرد. پژوهش کمی و از نوع تحقیقات کاربردی بود. در این پژوهش داده های ارزش افزوده ۶ رسته فعالیت اقتصادی، براساس قیمت استانی واقعی و پس از آن به­صورت سرانه، مبنای تجزیه­وتحلیل قرارگرفت. همچنین اطلاعات مهاجرت جمعیت نیز در قالب ماتریس زوجی دو به ­دو در «Gephi» انجام­شد. به منظور تحلیل های فضایی و آماری، از «ArcGIS» و «SPSS» بهره گرفته شد. یافته های پژوهش نشان­می دهد که استان های مرکزی و شرقی در کشورمان، به ویژه استان های تهران، البرز، اصفهان و خراسان رضوی، مهم ترین کانون های مهاجرپذیری جمعیت هستند. رابطه میان مرکزیت ورودی جمعیت با رشد اقتصادی فعالیت های بخش خدمات مالی، کسب وکار و خدمات عمومی مثبت و قابل­توجه است. این بخش های اقتصادی، بیشترین مقدار تاثیر را در شکل دهی به جریان های جمعیتی دارند؛ در مقابل، فعالیت های اقتصادی مرتبط با کشاورزی، صنعت و معدن تاثیر معکوس بر روند مهاجرت جمعیت دارند. در تداوم و اثربخشی این اثرات، می توان به تغییر یا تضعیف نقش اقتصادی استان های کشورمان از بخش های کشاورزی، صنعت و معدن به بخش های خدمات رسید. این موضوع می تواند توانمندی ها و ظرفیت های این مناطق را تحت تاثیر قراردهد؛ لذا طراحی سیاست های فضایی منسجم، مستلزم درک پیوند های دوسویه و تقویت زیرساخت های توسعه در استان های کشورمان است.

کلیدواژه ها:

جمعیت ، مهاجرت ، رشد اقتصادی ، نقش اقتصادی