واکاوی تغییرات فراوانی دماهای بیشینه در ایران

در سال های اخیر، شدت و فراوانی گرماهای فرین، شامل روزهای گرم، شب های گرم و موج های گرما، و سرماهای فرین، شامل روزهای سرد و شب های سرد، افزایش یافته است. بنابراین بررسی ابعاد تغییر اقلیم در ایران از منظر تغییرات فراوانی دما حائز اهمیت است. در این پژوهش، تغییرات فراوانی دماهای بیشینه در ایران با استفاده از داده های دمای روزانه پایگاه (Era۵) برای دوره زمانی ۱۱/۱۰/۱۳۵۷ تا ۱۰/۱۰/۱۴۰۲ به کمک عملیات های برنامه نویسی در محیط پایتون مورد بررسی قرار گرفت. پس از سال ۱۳۷۷، توزیع فراوانی دمای بیشینه به سمت مقادیر بالاتر جا به جا شده و تمایز فصلی دما کاهش یافته است، که این امر موجب تغییر توزیع دما از حالت دونمایی به تک نمایی و افزایش چولگی به چپ در توزیع دما شده است. فراوانی دمای ۳۷ درجه سلسیوس بیش ترین افزایش (۵/۰ درصد) و دمای ۱ درجه سلسیوس بیش ترین کاهش (بیش از ۳/۰ درصد) را نشان داده است. این تغییرات می تواند ناشی از عوامل محلی مانند شهرسازی و بیابان زایی یا عوامل کلان تری نظیر پدیده های اقلیمی جهانی مانند رخداد نیرومند النینیو باشد. بررسی ستبرای لایه ۸۵۰-۵۰۰ هکتوپاسکال نشان می دهد که جهش دمای بیشینه ایران در سال ۱۳۷۷ نه تنها یک پدیده محلی، بلکه یک تغییر اقلیمی جهانی است که توانسته تعادل اقلیمی پیشین را بر هم زده و وارد یک تعادل جدید کند. این تغییرات به وضوح نشان دهنده تاثیرات گسترده و پیوسته گرمایش جهانی بر اقلیم ایران و فراتر از آن است.

کلیدواژه ها:

گرماهای فرین ، سرماهای فرین ، پایگاه (Era۵) تغییرات فراوانی ، ایران