در دهه های اخیر، شهرها نقش تازه ای در نظام
روابط بین الملل یافته اند و از بازیگران صرفا محلی به کنشگرانی فعال در تعاملات فراملی تبدیل شده اند. یکی از مهم ترین ابزارهایی که شهرها برای گسترش نفوذ و همکاری های خود به کار می گیرند روابط خواهرخواندگی است؛ روابطی که از طریق آن امکان توسعه همکاری های فرهنگی، اقتصادی، علمی، گردشگری، و حتی فناورانه فراهم می شود. شهر تهران نیز در سال های گذشته مجموعه ای از توافق ها و تفاهم نامه های خواهرخواندگی با شهرهای مختلف جهان منعقد کرده است. با وجود این، بررسی ها نشان می دهد که بسیاری از این روابط به دلیل نبود چارچوب راهبردی مشخص، فقدان برنامه های عملیاتی، ناپیوستگی مدیریتی، و تمرکز بر تعاملات تشریفاتی نتوانسته اند نقش موثری در توسعه شهری ایفا کنند و اغلب محدود به اقداماتی نمادین و کوتاه مدت باقی مانده اند. ازاین رو، بازنگری و بازطراحی سیاست های خواهرخواندگی
کلان شهر تهران بر اساس تجربیات موفق جهانی امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. هدف اصلی این پژوهش شناسایی الگوهای موفق روابط خواهرخواندگی در سطح بین المللی و ارائه چارچوبی برای بازطراحی سیاست های همکاری بین شهری تهران است. برای دستیابی به این هدف، پژوهش از یک رویکرد چندروشی بهره گرفته که شامل مرور نظام مند منابع، تحلیل مضمون، و ارزیابی خبرگان می شود. در مرحله نخست، ۳۱۸ سند مرتبط با همکاری های بین شهری شناسایی شد. پس از غربالگری مبتنی بر معیارهای اعتبار، ارتباط، و قابلیت اجرا ۴۰ تجربه موفق جهانی برای تحلیل دقیق تر انتخاب شد. در گام بعد، با استفاده از روش تحلیل مضمون ۲۱۲ مضمون پایه از داده ها استخراج شد و این مضامین در قالب ۹ مضمون سازمان دهنده و فراگیر دسته بندی شدند که هر یک نمایانگر ابعاد کلیدی روابط بین شهری کارآمد هستند. برای اعتبارسنجی و تعیین اولویت های این مضامین در زمینه
کلان شهر تهران دیدگاه های ۱۲ متخصص و صاحب نظر حوزه مدیریت شهری و
دیپلماسی شهری گردآوری و تحلیل شد. سپس برای رتبه بندی اهمیت هر محور همکاری از آزمون فریدمن بهره گرفته شد. یافته ها نشان می دهد که موفقیت روابط خواهرخواندگی بیش از هر چیز وابسته به توسعه همکاری های فرهنگی، علمی، و اقتصادی و همچنین نهادینه سازی سازکارهای اجرایی پایدار در ساختار مدیریت شهری است. بر اساس ارزیابی خبرگان، «دیپلماسی فرهنگی و هویتی»، «تبادلات علمی و آموزشی»، و «همکاری های اقتصادی» سه محور کلیدی و دارای بیشترین ظرفیت توسعه برای تهران هستند و توجه به آن ها می تواند کارآمدی روابط خواهرخواندگی این کلان شهر را به طور چشمگیری افزایش دهد.