بررسی برخی خصوصیات فیزیولوژیکی و عملکرد روغن گیاه کلزا در شرایط کاربرد زئولیت و کود سولفات آمونیوم

سابقه و هدف: نیتروژن یکی از مهم ترین عناصر غذایی برای رشد و تغذیه گیاهان زراعی بوده و کاربرد آن سبب افزایش عملکرد در گیاهان می گردد. کاربرد اصلاح کننده های معدنی مانند زئولیت رویکرد مناسبی در جهت بهبود کیفیت خاک و افزایش نگهداری نیتروژن در خاک می باشد. این پژوهش با هدف تعیین اثر کاربرد زئولیت و کود سولفات آمونیوم بر خصوصیات فیزیولوژیکی و عملکرد کلزا در دو خاک با بافت متفاوت انجام شد.مواد و روش ها: این آزمایش به صورت اسپلیت پلات در سه تکرار و در شرایط گلدانی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در سال ۱۴۰۱ انجام شد. عامل اصلی شامل دو نوع خاک ( لوم شنی و لوم رسی سیلتی) و عامل فرعی در دوازده سطح شامل شاهد، کود سولفات آمونیوم در دو سطح ۱۰۸ و ۱۵۳ میلی گرم سولفات آمونیوم در کیلوگرم خاک، کاربرد ۲، ۴ و ۶ گرم زئولیت به همراه ۱۰۸ میلی گرم سولفات آمونیوم در کیلوگرم خاک و ۲، ۴ و ۶ گرم زئولیت به همراه ۱۵۳ میلی گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم و ۲، ۴ و ۶ گرم زئولیت غنی شده با آمونیوم در کیلو گرم خاک در نظر گرفته شد. داده ها در نرم افزار Statistic آنالیز شدند و مقایسه میانگین ها با آزمون حداقل تفاوت معنی دار (LSD) انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد اثر تیمار نوع خاک بر وزن غلاف، پروتئین دانه و عملکرد دانه معنی دار گردید و اثر تیمار اصلاح کننده بر تمامی صفات مورد مطالعه معنی دار شد. همچنین اثر متقابل نوع خاک و تیمار اصلاح کننده بر عملکرد بیولوژیکی، شاخص برداشت، عملکرد روغن و عملکرد دانه معنی دار گردید. تیمار ۴ گرم زئولیت در کیلوگرم به همراه ۱۵۳ میلی گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T۷) موثرترین تیمار بر وزن غلاف و محتوای کلروفیل برگ بود. بیش ترین ارتفاع بوته و پروتئین دانه به ترتیب با کاربرد ۶ گرم زئولیت در کیلوگرم به همراه ۱۵۳ میلی گرم کود سولفات آمونیوم در کیلوگرم (T۸) و ۱۵۳ میلی گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T۲) بدست آمد. بیش ترین عملکرد بیولوژیکی و عملکرد دانه در تیمار خاک با بافت لوم رسی سیلتی و تیمار ۶ گرم زئولیت در کیلوگرم به همراه ۱۵۳ میلی گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T۸) مشاهده شد. موثرترین تیمار بر شاخص برداشت، تیمار خاک لوم رسی سیلتی و تیمار ۱۰۸ میلی گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T۱) بود و بیش ترین عملکرد روغن در تیمار خاک با بافت لوم رسی سیلتی و تیمار ۲ گرم زئولیت در کیلوگرم به همراه ۱۵۳ میلی گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T۶)بدست آمد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج بدست آمده در پژوهش حاضر، تمامی صفات مورد مطالعه در خاک با بافت لوم رسی سیلتی بیش تر از خاک با بافت لوم شنی بود. بهترین نتایج در تیمار ۶ گرم زئولیت در کیلوگرم به همراه ۱۵۳ میلی گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T۸) بدست آمد و در میان تیمارهای مقادیر مختلف زئولیت غنی شده، تیمار ۶ گرم زئولیت غنی شده با آمونیوم موثرترین تیمار بر صفات مورد مطالعه بود. به طور کلی می توان نتیجه گرفت کاربرد توام زئولیت و کود سولفات آمونیوم می تواند راهکار مناسبی برای بهبود عملکرد کلزا باشد.

کلیدواژه ها:

اصلاح کننده ، بافت خاک ، زئولیت غنی شده ، نیتروژن