اصلاح و خالص سازی توده بومی خربزه شادگان به روش گزینش فامیل های تنی

سابقه و هدف: خربزهCucumis melo L.) ) یک محصول مهم و ارزشمند از خانواده کدوییان می باشد. علاوه بر عطر و طعم، وجود آنتی اکسیدان ها، پلی فنول ها و مواد معدنی سبب گردیده که خربزه به عنوان یک میوه مطلوب در سرتاسر دنیا مصرف شود. توده بومی شادگان یکی از توده های بومی مهم کشور می باشد. کشت و کار این توده علاوه بر شهرستان شادگان در برخی از شهرهای خوزستان نیز متداول است. با توجه به وجود تنوع فراوان در این توده، این پژوهش به منظور اصلاح و خالص سازی این توده بومی به روش گزینش فامیل های تنی اجرا گردید.مواد و روش ها: این پژوهش به در مزارع شهرستان دشت آزادگان و ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان اجرا گردید. در سال اول از مزارع خربزه در شهرستان دشت آزادگان بررسی گردید و میوه های قوی و سالم انتخاب شدند. در سال دوم بذور میوه های انتخاب شده در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان کشت و در مرحله گلدهی ۳۰۰ بوته های قوی و عاری ازآفات و بیماری ها، که در آنها گل های ماده زودتر ظاهر شده بود، انتخاب و در آنها خویش آمیزی صورت گرفت، بدین ترتیب که گل های ماده در عصر روز قبل از گرده افشانی محصور و در صبح روز بعد، خود گرده افشانی (سلفینگ) از طریق انتقال دانه گرده از گل های نر هر بوته به کلاله های گل های ماده همان بوته و سپس محصور کردن گل های ماده گرده افشانی شده (برای جلوگیری از انتقال گرده ناخواسته) صورت گرفت. در سال سوم نصف بذور حاصل از میوه های خودگشن شده (۳۳ میوه) به منظور آزمون نتاج کشت شدند. در سال چهارم شده برای جلوگیری از عدم تداخل گرده افشانی بذور چهار لاین بارنگ گوشت کرم در اواخر بهمن ماهو بذور سه لاین بارنگ گوشت میوه نارنجی در اواسط مرداد ماهکشت شدند. در سال پنجم نتاج حاصل از بلوک تلاقی میوه هایی با رنگ گوشت نارنجی به عنوان جمعیت بهبود یافته با توده منشا مقایسه شدند. در پایان با استفاده از نرم افزار SPSS و به کمک آزمونT صفات مورد مطالعه در جمعیت بهبود یافته و توده منشا مقایسه شدند. یافته ها: در سال اول از میوه های اتتخاب شده بذر گیری به عمل آمد. در سال دوم در مجموع از حدود ۳۰۰ تلقیح، ۳۳ گرده افشانی موفق حاصل شد. در صورت گرده افشانی موفق و تلقیح، تخمدان رشد نموده و سبز رنگ باقی ماند ولی در صورت عدم تلقیح تخمدان زرد رنگ شده و رشد آن متوقف و میوه تشکیل نشد. آزمون نتاج در سال سوم مشخص نمود که در هفت جمعیت رنگ پوست و گوشت میوه یکنواخت بود. با توجه به متفاوت بودن رنگ گوشت میوه، این جمعیت ها دو دسته تقسیم شدند. رنگ گوشت میوه در چهار جمعیت کرم و درسه لاین دیگر نارنجی بود. در سال چهارم در نتاج حاصل از تلاقی میوه هایی با رنگ گوشت کرم تفرق مشاهده شد. ولی در نتاج حاصل از تلاقی میو هایی با رنگ گوشت نارنجی تفرق مشاهده نگردید و رنگ گوشت همه میوه ها نارنجی بود. در سال پنجم نتایج حاصل از بلوک تلاقی میوه هایی با گوست نارنجی به عنوان جمعیت بهبود یافته با توده مشخص نمود که از نظر عملکردو وزن متوسط میوه جمعیت بهبود یافته بر توده منشا به ترتیب در سطح احتمال ۱% و ۵% برتری دارد ولی ازنظر مواد جامد محلول کل، ضخامت پوست وگوشت میوه و قطر حفره تخمدان اختلافی بین جمعیت بهبود یافته و توده منشا معنی دار نبود.نتیجه گیری: صفات عملکرد و متوسط وزن میوه در جمعیت بهبود یافته نسبت به توده منشا به طور معنی داری افزایش یافت. هم-چنین در برخی ازصفات کیفی مهم از قبیل رنگ پوست و گوشت میوه در این جمعیت یکنواختی مشاهده گردید که این موضوع در بازار پسندی حائز اهمیت می باشد.

کلیدواژه ها:

خویش آمیزی ، رنگ گوشت ، عملکرد ، مواد جامد محلول