اختلاف نظر و پیامدهای معرفت شناختی آن برای شکاکیت پورونی

در این مقاله قصد دارم نشان دهم که شکاکان پورونی چگونه می توانند، بدون گرفتار آمدن در دام جزمیتی که مدعی اند از آن می گریزند، از اختلاف نظر به مثابه ابزاری برای منتفی ساختن پروژه شناخت استفاده کنند. سکستوس امپیریکوس، در مقام راوی یا نماینده شکاکیت پورونی، در سرتاسر آثارش، پیوسته برای تعلیق حکم، چه در آغاز پژوهش چه در پایان موقتی پژوهش، به اختلاف نظر متوسل می شود. شکاکان پورونی پیوسته بر این ویژگی پروژه پژوهش پورونی تاکید دارند که باید از هرگونه جزمیت، هم جزمیت ایجابی و هم جزمیت سلبی، پرهیز کرد اما به نظر می رسد که توسل به گونه ای از اختلاف نظر، در بند ۳۱-۳۴ کتاب طرح های کلی شکاکیت پورونی، که می توان آن را اختلاف نظر صرفا ممکن نامید، حکایت از تعلق خاطر شکاکان پورونی به جزمیت سلبی دارد. زیرا توسل به چنین نوعی از اختلاف نظر می تواند هرگونه تلاش برای حصول حقیقت را از آغاز منتفی سازد. همچنین، از سوی دیگر، اختلاف نظر و تعلیق حکم در مواجهه با آن می تواند حکایت از مفروضاتی نظرورزانه داشته باشد که دیگربار از خطوط قرمز شکاکان پورونی است. بدین سان، ظاهرا هم پروژه پژوهش پورونی و هم نقش اختلاف نظر در آن می تواند مستلزم جزمیت باشد و چنین اتهامی می تواند برباددهنده پروژه پژوهش پورونی باشد.

کلیدواژه ها:

سکستوس امپیریکوس ، شکاکیت پورونی ، تعلیق حکم ، اختلاف نظر ، اختلاف نظر صرفا ممکن