بررسی تبیین عمل از دیدگاه دیویدسن متقدم و متاخر

مسئله ی اصلی این پژوهش تحلیل و نقد دیدگاه دیویدسن متقدم و متاخر در باب تبیین عمل به روش توصیفی- تحلیلی؛ و هدف از آن بررسی لوازم این دو دیدگاه، خصوصا تاثیر آن بر چیستی علوم انسانی و تمایز روش آن از علوم تجربی است. دونالد دیویدسن فیلسوف مشهور آمریکایی با نگارش مقاله ی «عمل، دلیل، علت» در سال ۱۹۶۳ تلاش کرد تا از نظریه ی سنتی در باب تبیین عمل یعنی تبیین علی آن بر اساس دلیل عامل، دفاع کند. وی با مقوله بندی دلایل عامل در دو مقوله ی «باور» و «میل»، آن را «دلیل اولیه» نامید. از نظر وی «دلیل اولیه» نه تنها عمل عامل را برای ما عقلانی و فهمیدنی می کند بلکه علت عمل نیز هست. بر این اساس، اعمال انسان را می توان بر اساس الگوی نظریه ی علی همپل در فلسفه ی علم، صورتبندی و اعمال انسانی را تحت قوانین علی ضروری تبیین کرد و نقش عامل را به صفر رساند. بر این اساس، هر عاملی که اگر باور و میل عامل S را داشته باشد همان عملی را انجام می دهد که S انجام داده است. باوجود اینکه در دوره ی معاصر، دیویدسن به عنوان احیاگر «تبیین علی» شناخته می شود، بررسی تحلیلی-توصیفی آثار متاخر دیویدسن نشان می دهد وی پس از مواجه شدن با اشکال «انحراف علی» و طرح مثال معروف «کوهنورد»، از موضع ابتدایی خویش دست کشیده است و ناامیدی خود را از «تبیین علی» عمل تحت قوانین ضروری ابراز کرده است که نتیجه ی آن تفاوت ماهیت و روش علوم انسانی و علوم طبیعی و تجربی است.

کلیدواژه ها:

دونالد دیویدسن ، فلسفه ی عمل ، تبیین عمل ، تبیین علی ، اشکال انحراف علی