مرور نظامند و فراتحلیل کیفی مطالعات ده سال اخیر حوزه معرفت شناسی ادراک شهودی

معرفت شهودی، همچون مساله ای مهم و بحث برانگیز در فلسفه اسلامی و به عنوان یکی از موضوعات پژوهشهای فلسفی، همواره موافقان و مخالفانی داشته است چنان که طی ده سال اخیر، آثار متعددی در این زمینه، به جامعه علمی عرضه شده است؛ بااین همه اما جهت کشف خلاء و نقصان آثار، کشف امکان ها و زمینه هایی برای پژوهش ها و مطالعات آتی و نیز ترسیم سیمایی کلی از آنچه تحت عنوان معرفت شهودی، در این آثار و مطالعات عرضه شده، مرور نظامند این پژوهش ها ضرورت می یابد. در این راستا، هدف پژوهش حاضر: ارائه تصویری کلی از مطالعات انجام شده در حوزه معرفت شهودی در دو بخش تحلیل کیفی و کمی است. روش نوشتار حاضر نیز: مرورنظامند و فراتحلیل کیفی مقالاتی است که طی ده سال اخیر انتشار یافته و در دو پایگاه اینترنتی نورمگز و پرتال جامع علوم انسانی، نمایه شده اند. همچنین یافته های اثر حاضر عبارتند از: پژوهش های انجام شده در حیطه معرفت شهودی را با اندکی تسامح می توان ذیل پنج مقوله یا مضمون کلی «نسبت عقل و شهود»؛ «کارکردهای شهود»؛ «مولفه های معرفت شهودی»؛ «معیارهای معرفت شهودی» و «اعتبار و وثاقت شهود»، طبقه بندی کرد. نتایج: بررسی مقالات این حوزه، حاکی از آن است که اکثر پژوهش های این حوزه جنبه اثباتی داشته و معدود مقالات با رویکرد انتقادی به مساله شهود پرداخته اند. اکثریت قریب به اتفاق پژوهشگران، در خصوص سازگاری عقل و شهود و تعامل این دو توافق و اجماع داشته اند. شهود قلبی، به مثابه عالی ترین مرتبه شهود، مطمح نظر اغلب پژوهشگران واقع شده، حال آنکه مقوله شهود عقلی، چندان مورد التفات و بررسی پژوهشگران واقع نشده است.

کلیدواژه ها:

معرفت شهودی ، شهود ، معرفت شناسی ، برهان کشفی ، فراتحلیل ، مرورنظام مند