<span lang="FA">حضور حسام الدین چلبی در لایه های پنهان ابیات دفتر اول و دوم مثنوی معنوی

حضور شمس در زندگی مولانا و ایجاد انقلاب درونی در وی، حسدورزی مریدان را در پی داشت تا آنجا که آتش حسد دامان شمس را می گیرد و او را گریزان می کند. رفتن شمس، آتشی در دل مولانا بر می افروزد. اینجاست که حسام الدین چلبی با شعله های فراق مولانا، چراغ مثنوی را برمی افروزد و مولانا را به سرودن کتابی تشویق می کند. وی مشاور مولانا در سرایش مثنوی می شود و جایگاه ارجمندی نزد او می یابد اما مولانا با توجه به تجربه تلخ حسدورزی یاران، مهرش به حسام الدین را در لفافه ای از تشبیه ها و استعاره ها بیان می دارد تا فقط او بداند و حسام الدین. این پژوهش با روش کتابخانه­ای با بررسی اشاره های پنهان مولوی در دفتر اول و دوم مثنوی به حسام الدین، درمی یابد که مولانا در چهارده ­جا، پنهانی به ستایش حسام الدین پرداخته و او را انسانی کامل معرفی و این امر را در مثلثی از معانی بیان می­کند. هرگاه مولانا از لزوم پیروی از پیر طریقت سخن می گوید و با واژه ای چون یار او را می ستاید و سپس به نکوهش حسدورزی می پردازد، منظور او از یار، حسام الدین چلبی است. به عبارت دیگر وقتی یک ضلع مثلث معنایی پرداختن به پیر طریقت است و ضلع دوم پرهیز دادن از حسد، ضلع سوم آن، حسام الدین است. مولانا همچنین ریشه حسدورزی یارانش را وهم همتایی شاگردانش با حسام الدین بیان می کند و ضمن دعوت آن­ها به پذیرش جایگاه معنوی حسام الدین زمینه را برای جانشینی حسام الدین بعد از خود آماده می کند تا راهدانی او را پس از مرگش بپذیرند و مکتبش را با طوفان حسد به باد فراموشی نسپارند.

کلیدواژه ها:

مولوی ، حسام الدین چلپی ، مثنوی معنوی ، شمس تبریزی