<span lang="FA">ژئوپلیتیک مهاجرت های ناشی از تغییرات اقلیمی در خاورمیانه

تغییرات اقلیمی در خاورمیانه از طریق افزایش دما، کاهش بارش، تشدید خشکسالی، افت منابع آب سطحی و زیرزمینی و تخریب زمین های کشاورزی، امنیت معیشتی جوامع وابسته به آب را تضعیف کرده و زمینه جابه جایی های داخلی و فرامرزی را فراهم می سازد. این پژوهش با تکیه بر اکولوژی (بوم شناسی سیاسی)، مهاجرت اقلیمی را نتیجه زنجیره ای از فشارهای زیست محیطی، ضعف حکمرانی آب، نابرابری دسترسی به منابع، فرسایش معیشت کشاورزی و رقابت های ژئوپلیتیکی بر سر منابع مشترک می داند. در الگوی تحلیلی پژوهش، فشارهای اقلیمی شامل افزایش دما، خشکسالی، کاهش بارش، افت جریان رودخانه ها و گسترش طوفان های گردوغبار به عنوان متغیر مستقل؛ آسیب پذیری معیشتی، ضعف حکمرانی آب، جنگ و نابرابری در دسترسی به منابع به عنوان متغیرهای میانجی و تعدیل کننده و مهاجرت روستا- شهر، آوارگی داخلی و مهاجرت فرامرزی به عنوان پیامد مهاجرتی در نظر گرفته شده اند. رابطه میان این متغیرها با استفاده از مقایسه ساختاریافته موارد ایران، عراق و سوریه و ردیابی سازوکارهای انتقال فشار اقلیمی به بحران معیشتی و تصمیم به مهاجرت ارزیابی شده است. به دلیل ناهمگونی داده های آماری کشورهای مورد مطالعه، پژوهش مدعی محاسبه ضریب همبستگی آماری نیست، بلکه شدت رابطه را بر اساس تقدم زمانی فشار اقلیمی، وجود شواهد مربوط به اختلال در آب و معیشت و ثبت پیامد مهاجرتی به صورت ضعیف، متوسط یا قوی ارزیابی می کند. یافته ها نشان می دهد این رابطه در عراق قوی و در ایران و سوریه متوسط تا قوی است؛ با این توضیح که در سوریه جنگ و ناامنی و در ایران و عراق ضعف حکمرانی آب و عوامل فرامرزی، نقش مهمی در تشدید اثر فشارهای اقلیمی بر مهاجرت داشته اند.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، آب ، مهاجرت ، بوم شناسی ، خاورمیانه