بررسی تمثیل و کارکرد آن در اشعار نظامی با تکیه بر رویکرد شناختی (استعاره مفهومی)

تمثیل در اصطلاح ادبی تشبیه یا استعاره نهفته ای است که به گوینده این امکان را می دهد تا به سهولت مفاهیم انتزاعی خود را به مخاطب انتقال دهد.این ویژگی باعث شده شاعران و نویسندگان حتی خطیبان، آن را به عنوان ظرف برای بیان افکار و اندیشه های فلسفی، عرفانی و تعلیمی خود به کارببرند. مطالعات اخیر زبانشناختی نیز استعاره را پدیده ای ثانویه در زبان و شناخت همچنین برسازنده شناخت و تفکر انسان دانسته است. از این بعد استعاره مفهومی و تمثیل بیان جدیدی از کارکرد مغز در برخورد با جهان پیرامون در اختیارمان می گذارد. پژوهش حاضر با هدف شناخت کارکرد مثل ها به بررسی پنج گنج نظامی با بهره گیری از رویکرد شناختی پرداخته است. به همین منظور با روش توصیفی –تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای ضمن مشخص کردن حوزه مبدا و مقصد مثل ها به کارکرد آنها در حوزه زبان و دلایل استفاده از آنها پرداخته شده است. نتیجه تحلیل تمثیل ها در اشعار نظامی با رویکرد استعاره مفهومی، گویای آن است که رویکرد شناختی نه تنها باعث شناخت بهتر ساختار زبانی و ادبی مثل های نظامی شده بلکه سبب آشنایی با روش های شکل گیری و انتقال معانی عمیق تر و پیچیده تر مثل ها نیز شده است. بنابراین بدین روش مخاطب بهتر و بیشتر در جریان افکار و اندیشه نظامی قرارمی گیرد.

کلیدواژه ها:

نظامی گنجوی ، پنج گنج ، تمثیل ، لیکاف ، استعاره مفهومی