سنجش نگرش مستعدان علمی برتر در زمینه موانع پیشرفت علم و فناوری در ایران

هدف: این پژوهش با هدف واکاوی و تبیین چالش ها، عوامل زمینه ساز و راهکارهای حوزه علم و فناوری در ایران از منظر مستعدان علمی برتر انجام شده است.روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش توصیفی تحلیلی صورت پذیرفته است. داده ها از طریق گروه کانونی جمع آوری شد. بدین منظور، ۲۰ نفر از مستعدان علمی برتر بنیاد ملی نخبگان با استفاده از نمونه گیری ملاکی انتخاب شدند. داده ها از طریق ضبط صوتی جلسات و یادداشت برداری گردآوری و با بهره گیری از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند.یافته ها: بر اساس دیدگاه مستعدان علمی برتر، نظام علم و فناوری کشور با چالش های اساسی در چهار حوزه اصلی شامل آموزش، علم و پژوهش، شرکت های دانش بنیان و نهادهای نوآور، و سیاست گذاری علم و فناوری مواجه است. در حوزه آموزش، مهم ترین چالش ها عبارت اند از ضعف حکمرانی و ساختار نظام آموزشی، تضعیف جایگاه علوم پایه و مهندسی، و عدم تناسب میان آموزش عالی و نیازهای بازار کار. در حوزه علم و پژوهش نیز معیوب بودن چرخه تولید علم، نارسایی های آیین نامه ارتقای اعضای هیئت علمی و محدودیت بودجه پژوهشی از مهم ترین موانع به شمار می روند. شرکت های دانش بنیان و نهادهای نوآور نیز با چالش هایی نظیر نامساعد بودن فضای کسب وکار، بی توجهی به ملاحظات فرهنگی، مهاجرت نیروهای دانشی، و صوری بودن عملکرد برخی شرکت ها روبه رو هستند. در نهایت، در حوزه سیاست گذاری علم و فناوری، درک نادرست از تفاوت میان «توسعه» و «پیشرفت علمی»، تورم نهادی و تداخل وظایف سازمان ها، شکاف میان سطوح سیاست گذاری و اجرا، و سیاست های ناکارآمد در به کارگیری نیروی انسانی متخصص، از جمله عوامل موثر در بروز نارسایی و اختلال در این نظام هستند.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که نظام علم و فناوری کشور با چالش های متعدد ساختاری و عملکردی مواجه است. ازاین رو، بهبود و ارتقای این نظام مستلزم اتخاذ و اجرای تدابیر پیشنهادی مستعدان علمی برتر و رفع موانع شناسایی شده در حوزه های مختلف است.

کلیدواژه ها:

علم و فناوری ، ایران ، مستعدان علمی برتر ، چالش ها ، راهکارها