<span lang="FA">از بست چاکنایی تا غلت کامی: سازوکارهای ادراکی پر کردن آغازه تهی در فارسی براساس نظریه<span lang="FA"> <span lang="FA"> بهینگی

این مقاله ضمن به چالش کشیدن نقش تقابلی بست چاکنایی یا همزه در فارسی، نقش ادراکی آن را در چارچوب نظریه بهینگی کلاسیک و بهینگی لایه ای بررسی می کند. بست چاکنایی نقشی دوگانه و پیچیده در نظام آوایی و ادراکی زبان فارسی ایفا می کند. در سطح تولیدی، اغلب به عنوان نشانه ای برای آغاز واژه هایی که با واکه شروع می شوند ظاهر می شود، به ویژه در بافت های رسمی یا تاکیدی. از منظر ادراکی، شنوندگان فارسی زبان، حتی در غیاب تولید فیزیکی واضح بست چاکنایی، حضور آن را به طور ضمنی درک می کنند و آن را نشانه ای برای مرزبندی هجایی تلقی می نمایند. این پدیده حاکی از آن است که بست چاکنایی در فارسی دارای نقش ادراکی برجسته است. از منظر نظریه بهینگی، درج بست چاکنایی به عنوان بی نشان ترین همخوان که از کمترین میزان رسایی در سلسله مراتب برجستگی برخوردار است، موجب ایجاد بیشترین تقابل ادراکی با واکه آغاز کلمه شده و نشانه ای برای مرز هجا یا آغاز واژه محسوب می شود؛ این درحالی است که در مواردی که آغازه تهی بین دو واکه قرار گیرد در بسیاری از موارد غلت کامی درج می شود تا با داشتن بیشترین میزان رسایی در میان همخوان ها به هموارسازی سطح رسایی کلمه کمک کند. در نهایت، نتایج این مطالعه تاکید می کند که تعامل میان تولید، ادراک و ساختار هجایی در زبان فارسی نه تنها به حفظ سلامت ساختار زبانی کمک می کند، بلکه درک روان و دقیق گفتار را نیز برای شنونده تسهیل می سازد.

کلیدواژه ها:

بهینگی لایه ای ، پرکننده آغازه هجا ، غلت کامی ، نقش ادراکی ، نقش ترمیمی ، همزه