مطالعه جامعه شناختی تاثیر شفافیت سازمانی و احساس امنیت اقتصادی بر اعتماد نهادی (مورد مطالعه: شهروندان ۱۸ تا ۶۵ سال شهرستان شوشتر)

اهداف: اعتماد نهادی به عنوان یکی از مولفه های کلیدی سرمایه اجتماعی، در دهه های اخیر در ایران با روند کاهشی نگران کننده ای مواجه بوده است. این پژوهش با هدف سنجش اثر احساس امنیت اقتصادی و شفافیت سازمانی بر اعتماد نهادی در بافت محلی شوشتر انجام شد تا هم زمان نقش این دو سازه نهادی را در تبیین سطح اعتماد شهروندان ارزیابی کند و برای سیاست گذاری عمومی شواهد تجربی فراهم آورد. روش مطالعه: این پژوهش با روش پیمایش مقطعی در میان کلیه شهروندان ۱۸ تا ۶۵ سال شهرستان شوشتر انجام شد که بر­اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ معادل ۱۲۲۵۶۶ نفر برآورد شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۳ نفر تعیین و نمونه ها به روش تصادفی طبقه ای متناسب انتخاب شدند. داده ها به وسیله پرسش نامه استاندارد شفافیت سازمانی روالینز (۲۰۰۸) و دو پرسش نامه محقق ساخته احساس امنیت اقتصادی و اعتماد نهادی گردآوری و با بهره گیری از نرم افزار اس پی اس اس و آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره تحلیل شد. یافته ها: میانگین اعتماد نهادی، احساس امنیت اقتصادی و شفافیت سازمانی پایین تر از حد متوسط نظری بود. بین احساس امنیت اقتصادی و اعتماد نهادی رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد (۰/۵۵۳=r) و بین شفافیت سازمانی و اعتماد نهادی نیز همین الگو برقرار بود (۰/۴۴۲=r). مدل رگرسیونی نشان داد متغیرهای مستقل در مجموع حدود ۵۴ درصد واریانس اعتماد نهادی را تبیین می کنند و در میان ابعاد شفافیت، «پاسخ­گویی» بیشترین اثر را دارد. نتیجه گیری: بازسازی اعتماد نهادی مستلزم رویکردی دووجهی است؛ از یک سو کاهش نااطمینانی معیشتی و ارتقاء امنیت اقتصادی شهروندان و از سوی دیگر تقویت شفافیت از طریق پاسخ­گویی، گزارش دهی نظام مند عملکرد و دسترسی پذیری اطلاعات در نهادهای عمومی. اجرای هم زمان این مسیرها می تواند بستر ارتقاء سرمایه اجتماعی و همراهی مدنی را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

اعتماد نهادی ، امنیت اقتصادی ، پاسخگویی ، شفافیت سازمانی ، شهرستان شوشتر