ارزیابی کیفیت کالبدی و اولویت بندی راهبردی مبلمان شهری با تاکید بر رویکرد تحلیل فضایی مطالعه موردی: منطقه ۲ اردبیل

مبلمان شهری به عنوان مولفه ای کلیدی در فضاهای عمومی، نقشی تعیین کننده در کیفیت زندگی شهروندان ایفا می کند. منطقه ۲ اردبیل با وجود شبکه معابر گسترده و پتانسیل گردشگری، با بحران فرسودگی، ناهماهنگی و فقدان الگوی یکپارچه مبلمان شهری مواجه است. هدف پژوهش، ارزیابی وضعیت موجود و ارائه الگوی بهینه مبلمان شهری با تاکید بر بعد کالبدی است. پژوهش حاضر کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. داده ها از مطالعات میدانی در ۴۴ خیابان و ۲۲ پارک با چک لیست ۱۲ شاخص کالبدی و پرسشنامه AHP میان ۱۵ کارشناس گردآوری شد. تحلیل داده ها با تلفیق SWOT، AHP و شاخص MQI انجام گرفت. برای بررسی الگوی فضایی کیفیت مبلمان، تحلیل خودهمبستگی فضایی (شاخص موران جهانی) روی لایه کاربری اراضی و کیفیت خیابان ها انجام شد. یافته ها نشان می دهد «شبکه معابر گسترده» (وزن ۳۴۵/۰) قوی ترین نقطه قوت و «کف سازی نامناسب» (وزن ۲۹۶/۰) بحرانی ترین ضعف داخلی است. در میان تهدیدها، «فقدان مدیریت یکپارچه» (ضریب ۴۰۰/۰) بیشترین اثر منفی را دارد. بر اساس MQI، تنها ۲/۲ درصد خیابان ها و ۵/۴ درصد پارک ها عالی، اما ۳/۵۲ درصد خیابان ها و ۵۰ درصد پارک ها در وضعیت ضعیف و بسیار ضعیف قرار دارند. نتایج موران نشان داد الگوی کاربری اراضی دارای خودهمبستگی فضایی مثبت و معنادار است (۳۸۴/۰ = Moran's I) و خوشه های High-High عمدتا در بخش های مرکزی و شمالی متمرکزند. تطبیق کیفیت خیابان ها با نقشه خوشه ها نشان می دهد خیابان های «عالی» و «خوب» در مجاورت خوشه های HH و خیابان های «ضعیف» درون خوشه های LL قرار دارند. با توجه به عدم معناداری اختلاف عوامل داخلی و خارجی، با لحاظ اصل احتیاط، استراتژی محافظه کارانه منطقی تر است.

کلیدواژه ها:

مبلمان شهری ، کیفیت کالبدی ، SWOT ، AHP ، MQI ، منطقه ۲ اردبیل