تعامل طب و فلسفه در عصر برآمدن پزشکی عقلانی در یونان

تاملات فلسفی درباره مسائل پزشکی به شکلی روزافزون مورد توجه قرار گرفته است؛ اما مانعی مهم در راه قوام یافتن مباحث فلسفه پزشکی بوده و هست که همانا انگاره های ناروا و ناسنجیده درباره رابطه فلسفه و پزشکی است. پزشکان امروزی بر این باورند که پزشکی علمی کاربردی است و فلسفه به ساحت نظری تعلق دارد، پس نه تنها این دو را با هم هیچ کاری نیست، بلکه ورود فلسفه می تواند پزشکی را از مسیر درست خویش منحرف کند. آنان که به تاریخ پزشکی و علم دوره اسلامی اشتغال دارند، می پندارند چون فیلسوفانی به نام همچون ابن سینا و رازی، پزشک هم بوده اند، پس میان فلسفه و پزشکی ارتباطی هست. ازاین رو برای درک درست نسبت فلسفه و پزشکی و نشان دادن ناروایی این انگاره ها، نیازمند تحلیل دقیق فلسفی تاریخی در رابطه پزشکی و فلسفه هستیم. پرسش اصلی این است که آیا واقعا رابطه وثیقی میان پزشکی و فلسفه وجود دارد؟ برای پاسخ دادن به این پرسش باید به عصر برآمدن پزشکی عقلانی در یونان توجه کرد. در این مقاله می کوشم نشان دهم که ارتباط وثیقی میان پزشکی و فلسفه وجود دارد و نه تنها پزشکی از فلسفه تاثیر پذیرفته، بلکه تاثیرات عمیقی هم بر فلسفه گذاشته است. در این راه، ابتدا به نقش کلیدی فیلسوفان طبیعی در برآمدن پزشکی عقلانی اشاره خواهد شد؛ سپس ساختار و مقومات پزشکی عقلانی مورد مداقه قرار خواهد گرفت؛ آنگاه به تعامل فلسفه و طب پس از شکل گیری و استقرار پزشکی عقلانی پرداخته خواهد شد؛ سپس به تاثیرپذیری فیلسوفان از پزشکی در برساختن های مفاهیم بدیع فلسفی اشاره خواهم کرد و سرانجام نشان خواهیم داد که پزشکی عقلانی به مثابه پایدیای آن عصر، در یونان نقشی بسیار مهم به عنوان یک نیروی فرهنگی در عرصه عمومی ایفا کرده است.

کلیدواژه ها:

فلسفه پزشکی ، طب عقلانی یونانی ، بقراط ، جالینوس ، ارسطو ، افلاطون