بررسی اثر دما و خاک بر عملکرد گوجه فرنگی در اراضی آبی استان کرمانشاه

استفاده بهینه از اراضی کشاورزی با توجه به نوع محصول و نیازهای اقلیمی و خاکی، با درنظر گرفتن شرایط بالقوه خاک و آب، سبب تولید پایدار و جلوگیری از هدر رفت منابع می گردد. در این پژوهش اثر دما و خاک بر عملکرد گوجه ­فرنگی نشایی در اراضی آبی استان کرمانشاه با استفاده از روش ارزیابی تناسب فائو بررسی شد. در این راستا باتوجه به تنوع اقلیمی منطقه، برای مطالعه دقیق و تفکیک اراضی آبی، نقشه رقومی این اراضی با نقشه طبقات دمایی کشور تلفیق شده و بر مبنای دوره­ های فنولوژیک هر یک از طبقات سرد، معتدل و گرم، درجات تناسب پارامترهای دمایی محاسبه شد، تناسب خاک برای کشت آبی گوجه­ فرنگی نیز در هر طبقه دمایی با استفاده از روش پارامتریک ریشه دوم تعیین گردید. بر مبنای نتایج، عوامل محدود­کننده رشد گوجه ­فرنگی، میانگین دما در مرحله گلدهی در طبقه سرد و دوره رشد میوه در طبقات معتدل و گرم بودند. بر اساس درجات تناسب اقلیمی محاسبه شده برای طبقات دمایی سرد، معتدل و گرم، عامل دما به ترتیب ۲۶%، ۲۸%، و ۳۹% در کاهش عملکرد نسبت به شرایط بالقوه موثر بودند. نتایج حاصل از ارزیابی تناسب خاک نیز نشان داد که اسیدیته خاک و شیب مهم­ترین عوامل کاهش رشد این محصول در هر سه طبقه دمایی بودند. این محدودیت ­ها موجب کاهش تناسب خاک برای کشت گوجه ­فرنگی شده بطوریکه خاک­ های با کلاس تناسب کم یا نامناسب، در طبقات دمایی سرد، معتدل و گرم، به ­ترتیب ۶۷%، ۴۰%، و ۴۵% از اراضی را به خود اختصاص می ­دهند. باتوجه به نتایج تناسب دما و خاک، می­توان گفت که در طبقه دمایی معتدل، شرایط نسبتا مناسب­تری برای کشت این محصول وجود دارد. بنابراین پیشنهاد می ­شود پیش از سرمایه ­گذاری برای کشت، اثر اقلیم و خاک بر تولید محصول درنظر گرفته شود تا با داشتن دورنمایی از نتیجه کشت، راهکارهای مدیریتی مناسب تری به­ منظور تولید پایدار و جلوگیری از هدر رفت منابع خاک و آب و حفظ سرمایه صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

تناسب اقلیمی ، تولید پایدار ، سبزی ها ، طبقات دمایی