بررسی پایداری بذر آلاله وحشی (Ranunculus arvensis L.) در بانک بذر: چالش جدید زراعت کلزا (Brassica napus)در استان گلستان

آلاله وحشی(Ranunculus arvensis L.)  یکی از علف های هرز جدید در مزارع غلات و کلزا (Brassica napus) در استان گلستان است. به منظور بررسی پایداری بذر آلاله وحشی در خاک، کیسه های توری حاوی مخلوط بذر و خاک در اعماق ۱۰ و ۲۰ سانتی متری مزرعه به مدت یک سال دفن شدند و نمونه برداری به صورت ماهانه انجام گرفت. هم زمان، گروهی از بذرها در شرایط آزمایشگاه نگهداری شدند. بذرهای سالم بازیابی شده از خاک و بذرهای نگهداری شده، تحت آزمون جوانه زنی در دماهای ۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰ و ۲۵ درجه سانتی گراد و در دو شرایط روشنایی (تناوب نوری) و تاریکی مطلق قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بذرهای آلاله وحشی دارای خواب اولیه فیزیولوژیک غیرعمیق از نوع تیپ دوم هستند. بذرهای دفن شده در خاک، یک الگوی پویایی فصلی مشخص را به نمایش گذاشتند. یک پنجره زمانی برای جوانه زنی بذرهای آلاله وحشی از روز ۱۴ تا ۱۶۲ پس از دفن در دماهای بهینه ۱۰، ۱۵ و ۲۰ درجه سانتی گراد مشاهده شد. یکی از مهم ترین مشاهدات در این پژوهش، القاء خواب ثانویه در بذرهای آلاله وحشی از ۱۹۶ روز پس از دفن به بعد بود؛ در این مرحله، جوانه زنی بذرهای دفن شده در خاک، در هر دو عمق و هر دو شرایط نوری، به طور کامل متوقف شد. این در حالی بود که درصد بذرهای زنده همچنان بالا باقی ماند (تا ۹۵ درصد). این راهبرد بقاء در بذرهای نگهداری شده در شرایط آزمایشگاهی مشاهده نشد و آن ها توانایی جوانه زنی بالا (تا ۸۷ درصد) را در تمام طول دوره آزمایش حفظ کردند. این تفاوت اساسی ثابت می کند که سیگنال های محیطی خاک مانند نوسانات دما و رطوبت، عامل اصلی القاء خواب ثانویه در این گونه است. علاوه بر این، نتایج نشان داد که عمق دفن نیز بر پویایی بذر تاثیرگذار است. اگرچه الگوی کلی جوانه زنی و بقاء بذر در هر دو عمق ۱۰ و ۲۰ سانتی متر مشابه بود، اما تخلیه بانک بذر در عمق ۱۰ سانتی متر سریع تر از عمق ۲۰ سانتی متر اتفاق افتاد که به دلیل شرایط محیطی نامساعدتر و سرعت بالاتر مرگ ومیر بذرها در این عمق است. با توجه به بقاء بذرها در طول یک سال، بانک بذر این گونه از نوع دائم است.

کلیدواژه ها:

: پس رسی ، پویایی بانک بذر ، چرخه فصلی خواب بذر ، خواب بذر ، خواب ثانویه