آسیب شناسی عوامل کاربردی و آموزشی هنر سنتی نم نم دوزی استان قزوین در دوره معاصر

رودوزی ­های ایرانی دوخت­ های متنوعی دارند و بسته به فرهنگ­ و آداب ورسوم اقوام متعدد ایرانی در طول زمان­ های مختلف برای آرایش جامه و تزیین وسایل به وجود آمده ­اند. یکی از این رودوزی­ ها نم نم ­دوزی است که به عنوان نوعی ملیله­ دوزی به وسیله منجوق­ های ریز و با طرح­ هایی نظیر طرح ­های هندسی، انتزاعی، سنتی، طرح ­های الهام گرفته از طبیعت و ... با رنگ ­های سفید، نارنجی، سبز، قرمز، آبی، زرد، صورتی و سورمه­ ای که همگی مات هستند شناخته می شود. به رغم پیشینه این هنر در شهر قزوین، وضعیت امروزی آن از حیث هنرمندان فعال، آموزش، کاربرد، بازار فروش، توزیع و مصرف، نگران کننده است. بدین منظور این پژوهش با هدف شناخت آسیب های وارده بر این هنر در حوزه های کاربرد، آموزش و اقتصاد به دنبال آن است به این پرسش اصلی پاسخ دهد که آسیب های وارده بر هنر سنتی نم نم دوزی قزوین چیست و چه راهکارهایی برای رفع یا بهبود آن­ ها وجود دارد؟ داده ها و اطلاعات این پژوهش به روش اسنادی و میدانی از نوع مصاحبه نیمه سازمان یافته جمع آوری شد که مصاحبه ها با ۱۱ نفر از خبرگان و هنرمندان این حوزه صورت پذیرفت. روش انتخاب نمونه ها به صورت روش هدفمند نمونه شاخص بوده و تحلیل داده ها به روش کدگذاری کیفی (استخراج مفاهیم و مقوله ها) صورت پذیرفته ­است. نتایج پژوهش در زمینه آسیب شناسی هنر نم ­نم­ دوزی موید آن است که عواملی نظیر تغییر سلیقه افراد و تغییر نسل، زمان­ بر بودن و نوع کاربرد هنر نم ­نم­ دوزی در وسایل سابق مورد استقبال کافی مواجه نمی­ شود. در زمینه اقتصاد حمایت نکردن سازمان ­های مرتبط از هنرمندان فعال در این حوزه و در نتیجه فروش کم و به صرفه نبودن تولیدات نم­ نم­ دوزی باعث تهدید و رو به فراموشی رفتن این هنر شده است. عدم معرفی و آموزش هنر نم­ نم­ دوزی به نسل جدید در مقوله آموزش تهدید ناشناخته بودن این هنر را تقویت کرده­ است.

کلیدواژه ها:

نم نم دوزی ، رودوزی سنتی ، هنرهای سنتی قزوین ، آسیب شناسی هنر