طراز کتیبه های حکومتی بر پهنه پارچه در خدمت ایدئولوژی خلافت فاطمی

دوره خلافت فاطمی (۲۹۷–۵۶۷ ه‍.ق) یکی از درخشان ترین ادوار تمدن، فرهنگ و هنر اسلامی به ویژه در حوزه نساجی به شمار می رود. در این عصر، با برنامه ریزی هدفمند و سازمان یافته، انواع پارچه های دیوانی، خلعت های رسمی، پوشش های سلطنتی و اسناد حکومتی تولید شد که طراز به سرعت به جایگاه والایی به عنوان بستری ایده آل برای نمایش قدرت سیاسی و باورهای دینی دست یافت. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–تاریخی به بررسی ساختار، محتوا و کارکرد نمادین کتیبه های حکومتی نقش بسته بر طرازهای پارچه ای می پردازد. نتایج نشان می دهد که هنرمندان دارالطرازهای سلطنتی، با اتکا بر مهارت های فنی و با بهره گیری از مضامین دینی فضای پارچه را به رسانه ای موثر برای ترویج اسلام و فرهنگ تشیع تبدیل کرده اند. این عناصر در کنار هم، تعاملی پویا میان مذهب، سیاست و زیبایی پدید آوردند و توازنی ماندگار و معنادار میان نظم الهیاتی و سیاسی برقرار ساختند.

کلیدواژه ها:

Keywords: style ، government inscription ، Fatimid Caliphate ، religious propaganda ، textile art ، religious ideology. ، واژگان کلیدی: طراز ، کتیبه حکومتی ، خلافت فاطمی ، تبلیغ دینی ، هنر نساجی ، ایدئولوژی دینی.