تجربه زیسته دانش آموزان دوره دوم متوسطه تهران از تهدید محیط های آموزشی در جنگ رمضان ۱۴۰۴: تحلیل مضمون بازتابی ناامنی، گسست مدرسه ای و منابع مقابله ای

زمینه و هدف: جنگ و تعطیلی مدارس می تواند هم زمان خطر مواجهه فیزیکی را کاهش دهد و دانش آموزان را از یکی از مهم ترین منابع امنیت روانی، تعلق اجتماعی و نظم روزمره محروم کند. این مطالعه با هدف تبیین چگونگی تجربه و معناپردازی دانش آموزان تهرانی از تهدید محیط های آموزشی در جریان جنگ رمضان ۱۴۰۴ انجام شد.روش ها: این مطالعه کیفی با تحلیل مضمون بازتابی و جهت گیری تجربه محور و زمینه گرایانه انجام شد. پانزده دانش آموز ۱۵ تا ۱۸ ساله دوره دوم متوسطه از هشت مدرسه در چهار منطقه تهران با نمونه گیری هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق و مجازی در سامانه الوکام گردآوری و بر اساس فرایند شش مرحله ای براون و کلارک تحلیل شدند.یافته ها: تحلیل داده ها به ۱۲۶ کد اولیه، ۲۵ زیرمضمون و هفت مضمون اصلی «گسست از زندگی عادی دانش آموزی»، «مدرسه به مثابه فضای تهدیدشده ذهنی»، «زندگی در وضعیت انتظار و نااطمینانی»، «فرسایش روانی ناشی از تهدید مداوم»، «پیامدهای آموزش مجازی طولانی مدت»، «راهبردهای مقابله ای» و «منابع تاب آوری» انجامید. تعطیلی مدارس با اختلال در روال زندگی، تضعیف تعلق مدرسه ای، نگرانی تحصیلی، اضطراب، اشتغال ذهنی، اختلال خواب، افت تمرکز و احساس انزوا همراه بود. در مقابل، دعا و توکل، گفت وگو با خانواده و دوستان، برنامه ریزی درسی، محدودکردن مواجهه با اخبار و حفظ روال روزانه، مهم ترین راهبردهای مقابله ای بودند؛ حمایت خانواده، معلمان و همسالان و امید به بازگشت شرایط عادی نیز به عنوان منابع تاب آوری عمل می کردند.نتیجه گیری: جوهره تجربه مشارکت کنندگان «زیستن در تعلیق آموزشی و جست وجوی امنیت روانی در سایه تهدید» بود. تهدید محیط آموزشی صرفا ادراک خطر فیزیکی نبود، بلکه از دست رفتن نظم، تعلق، هویت دانش آموزی و افق قابل پیش بینی آینده را نیز دربر می گرفت. برنامه ریزی آموزشی در بحران باید تداوم یادگیری را با حمایت روانی اجتماعی، ارتباط منظم مدرسه و خانواده و بازسازی احساس امنیت و تعلق تلفیق کند.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان ، نوجوانان ، جنگ ، سلامت روان ، راهبردهای مقابله ای