<span lang="FA">زبان تمثیلی به مثابه ابزار شعریت رمان تاریخی شمس و طغرا

این پژوهش با هدف تحلیل نقش زبان تمثیلی در شعریت رمان تاریخی شمس و طغرا نوشته محمدباقر میرزا خسروی صورت گرفته است. مساله اصلی پژوهش، کم توجهی به ظرفیت های تمثیل در نثر داستانی و چگونگی کارکرد آن در آفرینش لایه های معنایی و غنای زیبایی شناختی این رمان است. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی است و داده ها با تکیه بر منابع کتابخانه ای تحلیل شده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که دو گونه اصلی تمثیل، یعنی مثل و اسلوب معادله در این رمان حضور فعال دارند و هر یک به شیوه ای خاص به افزایش شعریت متن یاری می رسانند. مثل ها با ایجاز و فشردگی معنایی، پیوند با سنت شفاهی و فرهنگ عامه، شخصیت پردازی غیرمستقیم، ایجاد تعلیق دراماتیک و بازتاب شرایط اجتماعی- تاریخی، متن را از سطح گزاره های عادی فراتر برده است. اسلوب معادله نیز با ساختار دو وجهی خود که پیونددهنده امر عقلی و حسی است، شبکه های معنایی و بینامتنی ایجاد می کند و با بهره گیری از مفاهیم اسطوره ای و دینی، ظرفیت تاویل پذیری متن را افزایش می دهد. کاربرد اسلوب معادله در نثر داستانی این رمان، نوآوری قابل توجهی است که افق های تازه ای را برای تحلیل های بلاغی می گشاید. زبان تمثیلی در شمس و طغرا عنصری تزئینی نیست، بلکه عامل اصلی و ساختاری در آفرینش شعریت است و این رمان را از یک روایت تاریخی صرف به اثری چندلایه با ظرفیت های تاویلی گسترده تبدیل کرده است.

کلیدواژه ها:

شعریت ، زبان تمثیلی ، میرزاخسروی ، شمس و طغرا­