نوآوریهای نصیرالدین طوسی در سیاست مدن فارابی

فارابی موسس فلسفه اسلامی بخش عمده ای از حکمت عملی خود را به سیاست مدن ویژه کرده است. پیشگامی و فراگیری آثار او درباره سیاست مدن به رواج این نگاه دامن زده است که همه فیلسوفان اسلامی پس از فارابی هم چنان که خواجه طوسی، آرای اهل مدینه فاضله را در مباحث سیاست مدن تکرار کرده اند و رای جدیدی نیاورده اند. در این مقاله تلاش می شود به روش اسنادی و تحلیل تفسیری آرای فارابی و خواجه طوسی درباره سه مسئله هستی شناسی، معرفت-شناسی و سیاستگذاری در حوزه سیاست مدن بررسی شود و دستاوردهای خواجه طوسی افزون بر آن چه فارابی ارائه کرده است، تبیین گردد. خواجه طوسی در هستی شناسی مدینه، با وجود پذیرش پیچیدگی جامعه از نظر فارابی، به وجود حقیقی آن اقرار ندارد و بر وضعیت طبیعی تعاون تاکید می کند؛ در معرفت شناسی پدیدارهای اجتماعی با رد تقلیل گرایی روش-شناختی دیدگاهی همسو با نظریه نوظهوری اجتماعی ارائه می دهد؛ و در سیاستگذاری با تایید نظم ارادی فارابی در مدینه، به تشریح اصول و قوانین عدالت می پردازد، و ضمن معرفی عدالت به عنوان وجه تمایز مدینه فاضله از غیرفاضله، بر اساس معیار نطق، الگوی دسته بندی مدینه های غیرفاضله را بازمی نماید.

کلیدواژه ها:

نصیرالدین طوسی ، ابونصر فارابی ، سیاست مدن ، هستی شناسی پدیدارهای اجتماعی ، سرشت اجتماع ، انواع مدینه ها