بررسی تطبیقی معیارها و ضمانت اجراهای نقض تعهدات اساسی در قراردادهای تجاری در نظام حقوقی ایران و انگلستان

پژوهش حاضر با عنوان «نقض تعهدات اساسی در قراردادهای تجاری: مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی ایران و انگلستان» به بررسی یکی از مباحث بنیادین حقوق قراردادها می پردازد که نقش مهمی در حفظ تعادل قراردادی و تضمین اجرای عادلانه تعهدات دارد. موضوع پژوهش از آن جهت اهمیت دارد که در نظام حقوقی ایران، مفهوم «نقض اساسی» به صورت صریح در قوانین مدون مورد شناسایی قرار نگرفته، اما آثار و مصادیق آن را می توان در قواعد عمومی وفای به عهد، مواد ۲۲۶ تا ۲۳۰ قانون مدنی و مواد ۳۴ تا ۳۹ لایحه جدید قانون تجارت مشاهده کرد. درمقابل، حقوق انگلستان با سابقه ای طولانی در زمینه تحلیل نقض قرارداد، با بهره گیری از نظریه «نقض بنیادی» نظامی منسجم برای تشخیص و مقابله با نقض اساسی ایجاد کرده است. هدف اصلی پژوهش، تحلیل مبانی و معیارهای تشخیص نقض تعهدات اساسی و بررسی آثار حقوقی آن در دو نظام ایران و انگلستان است. پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی انجام شده و داده های آن بر مبنای مطالعات کتابخانه ای، تحلیل قوانین، اسناد بین المللی و آراء محاکم گردآوری شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد معیارهای شناخت نقض تعهدات اساسی در نظام حقوقی ایران و انگلستان شامل اهمیت و جایگاه تعهد نقض شده در ساختار کلی قرارداد، و شدت زیان و میزان محرومیت متعهدله از منفعت مورد انتظار است. از نظر ضمانت اجراها، نقض اساسی به عنوان مهم ترین مبنای اعمال حق فسخ قرارداد شناخته می شود. در مقابل، حقوق انگلستان با تفکیک میان نقض های اساس ساز و نقض های جزئی، حق فسخ فوری را برای نقض های اساسی مجاز می داند. این دو نظام در نتیجه، علی رغم تفاوت های نظری از جنبه بررسی تطبیقی نشان می دهدکه حقوق ایران درمسیر تحول بسوی پذیرش معیارهای عینی تر و اقتصادی تر گام برداشته است و لایحه جدید قانون تجارت نیز نشانه هایی از تاثیرپذیری از الگوهای بین المللی را در خود دارد.

کلیدواژه ها:

نقض تعهدات اساسی ، نقض بنیادین ، معیار و ضمانت اجرا ، نظام حقوقی ایران و انگلستان