پیشگیری رشد مدار از جرائم جنسی: مبانی نظری، سیاست های اتحادیه اروپا و تطبیق آن با حقوق ایران

پیشگیری رشد مدار به عنوان یکی از رویکردهای نوین در جرم شناسی کاربردی، بر مداخله زودهنگام و هدفمند در مسیر رشد کودکان و نوجوانان در معرض خطر تاکید دارد تا با شناسایی و کاهش عوامل خطر و تقویت عوامل حمایت کننده، از شکل گیری پتانسیل مجرمانه به ویژه در حوزه جرائم جنسی جلوگیری کند. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسنادی، به بررسی مبانی نظری پیشگیری رشد مدار، سیاست های اتخاذشده در اتحادیه اروپا (شامل واحدهای تخصصی قضایی، رویکرد قربانی محور، مدافعان حقوقی بازماندگان، سازمان های جامعه مدنی و رسانه های اجتماعی) و امکان تعمیم این سازوکارها به نظام حقوقی و اجتماعی ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه تجربیات اروپایی در کاهش آسیب ثانویه و افزایش نرخ محکومیت جرائم جنسی موفق بوده است، اما تقلید صرف از این مدل ها در ایران بدون توجه به بسترهای فرهنگی، دینی و ساختاری نه تنها کارآمد نیست، بلکه ممکن است با مقاومت های جدی روبه رو شود. در مقابل، با طراحی الگوی بومی مبتنی بر آموزه های اسلامی-ایرانی (مانند حیا، عفاف، مسئولیت خانوادگی)، توانمندسازی خانواده و مدرسه، توسعه شعبات ویژه جرائم جنسی با کارکنان آموزش دیده، حمایت از سازمان های مردم نهاد دارای مجوز، بهره مندی هوشمندانه از پیام رسان های بومی و تدوین سامانه ملی ثبت و پیگیری موارد خطر، می توان رویکرد پیشگیری رشد مدار را به گونه ای بومی سازی کرد که هم از اعتبار علمی و هم از مشروعیت فرهنگی برخوردار باشد. نتیجه آنکه ایران با سرمایه های اجتماعی و دینی خود، ظرفیت تبدیل شدن به الگویی منطقه ای در پیشگیری رشد مدار از جرائم جنسی را دارد.

کلیدواژه ها:

پیشگیری رشد مدار ، جرائم جنسی ، اتحادیه اروپا ، بومی سازی ، قربانی محوری ، رسانه های اجتماعی