بررسی مزیت نسبی و سودآوری فردی و اجتماعی محصولات عمده زراعی شهرستان گرگان

این پژوهش به بررسی مزیت نسبی و سودآوری فردی و اجتماعی تولید محصولات عمده زراعی شهرستان گرگان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ با استفاده از ماتریس تحلیل سیاستی (PAM) پرداخته است. داده های مورد نیاز از بانک هزینه تولید وزارت جهاد کشاورزی، سازمان FAO و نرم افزار NETWAT استخراج شده است. شاخص های مورد بررسی، هزینه منابع داخلی(DRC)، ضریب حمایت اسمی(NPC)، ضریب حمایت موثر (EPC)، سودآوری فردی و سودآوری خالص اجتماعی (NSP) بوده اند. نتایج نشان می دهد که بر اساس شاخص DRC، تولید محصولات برنج پرمحصول، برنج مرغوب، سویا، گندم و کلزا دارای مزیت نسبی است، اما تولید پنبه و سیب زمینی فاقد این مزیت است. شاخصNPC بیانگر ارائه یارانه غیرمستقیم به تولیدکنندگان تمامی محصولات به جز برنجکاران است. همچنین، شاخصEPC نشان می دهد دولت در بازار نهاده و محصول از تولید تمامی محصولات به جز برنج مرغوب حمایت می کند. براساس شاخص NSP، تولید سویا، گندم و کلزا سودآوری اجتماعی مثبت دارد، در حالی که سودآوری اجتماعی پنبه و سیب زمینی منفی است. تولید برنج بیشترین سودآوری فردی و اجتماعی را دارد و برنج پرمحصول، به دلیل عملکرد بالاتر و هزینه کمتر، از نظر سودآوری فردی نسبت به برنج مرغوب برتری دارد. با توجه به نتایج، تولید یا افزایش سطح زیر کشت سویا، گندم و کلزا بلامانع است، در شرایط فعلی افزایش سطح زیر کشت سیب زمینی و پنبه توصیه نمی شود. برای بهبود راندمان آبیاری استفاده از فناوری های نوین و مدیریت منابع آب ضروری است. پیشنهاد می گردد حین تدوین الگوی کشت هر منطقه، مزیت نسبی و سودآوری فردی و اجتماعی تولید در نظر گرفته شود.

کلیدواژه ها:

ماتریس تحلیل سیاستی ، مزیت نسبی ، سودآوری فردی و اجتماعی