مقایسه اثربخشی دو رویکرد پیشگیری از عود مبتنی بر ذهن آگاهی و مداخله یکپارچه نگر بر بهبود تنظیم هیجان افراد در حال بهبودی از اختلال مصرف مواد: یک مطالعه نیمه آزمایشی

مقدمه و هدف: اختلال مصرف مواد با دشواری در تنظیم هیجان، نقص در مهارت های مقابله ای و احتمال بالای عود همراه است. اگرچه پیشگیری از عود مبتنی بر ذهن آگاهی در سال های اخیر موردتوجه قرار گرفته است، شواهد جدید نشان می دهد مداخلات یکپارچه نگر که هم زمان مولفه های شناختی، هیجانی و رفتاری را هدف قرار می دهند، ممکن است اثربخشی بیشتری داشته باشند. پژوهش حاضر باهدف مقایسه اثربخشی بسته مداخله پیشگیری از عود یکپارچه نگر و پیشگیری از عود مبتنی بر ذهن آگاهی بر تنظیم هیجان افراد وابسته به مواد انجام شد. روش کار: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون همراه با پیگیری و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل ۶۰ نفر از افراد وابسته به مواد مراجعه کننده به مراکز درمان اعتیاد بود که به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه پیشگیری از عود یکپارچه نگر ۲۰ نفر، پیشگیری از عود مبتنی بر ذهن آگاهی ۲۰ نفر و گروه کنترل ۲۰ نفر تخصیص یافتند. هر دو برنامه پیشگیری شامل ۸ جلسه بودند و در جلسات ۹۰ دقیقه ای اجرا شد. داده ها با استفاده از پرسش نامه تنظیم هیجان گراس و جان (۲۰۰۳)جمع آوری و با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه۲۶ و آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شدند. یافته ها: یافته ها نشان داد هر دو مداخله نسبت به گروه کنترل موجب افزایش معنادار ارزیابی مجدد شناختی و کاهش معنادار سرکوب هیجانی شدند (۰/۰۰۱>P). بااین حال، مداخله پیشگیری از عود یکپارچه نگر در مقایسه با پیشگیری از عود مبتنی بر ذهن آگاهی تاثیر بیشتری بر افزایش ارزیابی مجدد شناختی (۰/۶۹۷=η²) و کاهش سرکوب هیجانی (۰/۷۰۲=η²) در مراحل پس آزمون و پیگیری داشت. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش از به کارگیری مداخلات چندمولفه ای مبتنی بر تنظیم هیجان در برنامه های پیشگیری از عود حمایت می کند. توجه به آموزش مهارت های ارزیابی مجدد شناختی و کاهش استفاده از راهبردهای ناسازگارانه تنظیم هیجان می تواند به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در برنامه های درمان و بازتوانی افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Substance-Related disorders ، Relapse prevention ، Emotion regulation ، Mindfulness ، اختلالات مرتبط با مواد ، پیشگیری از عود ، تنظیم هیجان ، ذهن آگاهی