راهبردهای طراحی شهری برای تاب آوری اقلیمی در بافت های تاریخی: چارچوبی برای محله جولان همدان

در دهه های اخیر با شدت گرفتن تغییرات اقلیمی و اثرات مستقیم آن بر کیفیت زندگی شهری لزوم تدوین راهبردهایی جهت ارتقای تاب آوری اقلیمی در ساختارهای شهری به ویژه در بافت های تاریخی بیش از پیش احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوبی مفهومی و راهبردی برای طراحی شهری تطبیقی به بررسی ظرفیت ها و چالش های محله تاریخی جولان در شهر همدان می پردازد. این محله به عنوان یکی از هسته های اولیه شکل گیری شهر همدان واجد ساختار ارگانیک معماری سنتی و ویژگی های اقلیمی خاص منطقه کوهستانی غرب کشور است؛ عواملی که در کنار توسعه بی رویه و نوسازی های ناهماهنگ آن را با چالش های جدی در حوزه پایداری و تاب آوری مواجه کرده اند. روش تحقیق این مطالعه توصیفی تحلیلی و کاربردی است و گردآوری داده ها از طریق منابع کتابخانه ای، تصاویر ماهواره ای، نقشه های پایه و تحلیل مکانی در محیط GIS انجام شده است. شاخص های تاب آوری در چهار بعد کالبدی-فضایی، زیست محیطی، اجتماعی فرهنگی و عملکردی-مدیریتی استخراج و در ارزیابی وضعیت محله به کار گرفته شدند. نتایج تحلیل همپوشانی نقشه های کاربری و معابر نشان داد که عدم تعادل در توزیع عملکردها، ضعف در ساختار معابر و کمبود فضاهای باز از عوامل تضعیف کننده تاب آوری اقلیمی در این محله به شمار می روند. پژوهش حاضر با تاکید بر لزوم بازتعریف شبکه معابر، بازآفرینی فضاهای بلااستفاده، احیای الگوهای سنتی اقلیمی و ارتقای کیفیت فضاهای عمومی راهبردهایی برای تقویت پایداری و تاب آوری محله پیشنهاد می دهد. این چارچوب می تواند الگویی برای توسعه پایدار و سازگار با اقلیم در سایر بافت های تاریخی شهری ایران فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

طراحی شهری ، تاب آوری ، بافت تاریخی ، محله جولان