ادغام پهنه بندی خطر ژئومورفولوژیک در طرح های جامع شهری برای افزایش تاب آوری اقلیمی زیرساخت های کلیدی

مناطق شهری به طور فزاینده ای در معرض خطرات ژئومورفولوژیک نظیر زمین لغزش، فرونشست، سیلاب و فرسایش قرار دارند؛ خطراتی که به واسطه تغییرات اقلیمی و شهرنشینی سریع تشدید می شوند. این مخاطرات تهدیدهای جدی برای کارکرد و ایمنی زیرساخت های حیاتی همچون شبکه های حمل و نقل، تاسیسات انرژی و ساختمان های عمومی ایجاد می کنند. با وجود افزایش توجه به تاب آوری اقلیمی در برنامه ریزی شهری، ادغام پهنه بندی خطرات ژئومورفولوژیک در طرح های جامع شهری همچنان محدود است به ویژه در شهرهای در حال گسترش سریع در کشورهای جنوب جهانی. این پژوهش یک چارچوب جامع برای تلفیق پهنه بندی خطرات ژئومورفولوژیک در طرح های جامع شهری به عنوان رویکردی راهبردی جهت ارتقای تاب آوری اقلیمی زیرساخت های کلیدی پیشنهاد می کند. با بهره گیری از تحلیل تصمیم گیری چندمعیاره (MCDA) در ترکیب با مدل سازی مکانی مبتنی بر GIS، خطرات ژئومورفولوژیک شناسایی، نقشه سازی و بر اساس میزان اثرگذاری آنها بر زیرساخت های شهری اولویت بندی شدند. چارچوب پیشنهادی در قالب یک مطالعه موردی آزمون شد و نشان داد که چگونه می توان پهنه های خطر را به صورت نظام مند با ضوابط کاربری، زمین، مقررات ساختمانی و برنامه ریزی زیربنایی همسو کرد. یافته ها بیانگر آن است که ادغام پهنه بندی خطرات ژئومورفولوژیک در طرح های جامع انطباق پذیری شهری را بهبود بخشیده، آسیب پذیری زیرساخت ها را کاهش داده و ابزارهای کارآمدی برای تصمیم گیرندگان در مسیر سازگاری فعال با تغییرات اقلیمی فراهم می کند. همچنین نتایج بر اهمیت همکاری میان بخشی میان زمین شناسان، برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران برای نهادینه سازی ملاحظات خطر در حکمرانی شهری تاکید دارد. در نهایت این مطالعه با پر کردن شکاف میان علم ژئومورفولوژی و برنامه ریزی زیرساخت های تاب آور اقلیمی به توسعه شهری پایدار کمک کرده و مدلی قابل تکرار برای شهرهای جهان که با چالش های مشابه محیطی و توسعه ای مواجه هستند ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

خطرات ژئومورفولوژیک ، پهنه بندی ریسک ، تاب آوری اقلیمی ، طرح جامع شهری ، زیر ساخت های حیاتی ، GIS-MCDA