بررسی تاثیر مولفه های محیطی بر مطلوبیت پذیری در مساجد معاصر تهران و صفوی: اصفهان تحلیل تطبیقی

مساجد به عنوان مهم ترین فضاهای مذهبی در معماری اسلامی همواره نقش بسزایی در ایجاد ارتباط معنوی میان نمازگزاران و خداوند داشته اند. در دو دوره مختلف معماری ایران یعنی معماری صفوی و معماری معاصر، مساجد با ویژگی های محیطی خاص خود طراحی شده اند که بر تجربه معنوی و مطلوبیت فضا تاثیرات زیادی داشته اند. در معماری صفوی، اصفهان، تمرکز اصلی بر فضای معنوی، زیبایی شناسی مذهبی و ایجاد حس عظمت از طریق استفاده از گنبدهای بزرگ، ایوان ها، کاشی کاری های معرق و دیگر تزئینات هنری بود. این ویژگی ها به طور مستقیم بر تجربه معنوی نمازگزاران و جذب مطلوبیت فضا تاثیر گذاشته اند. در معماری معاصر، تهران طراحی مساجد به طور عمده بر عملکردگرایی و کاربردی بودن فضا تاکید دارد اما همزمان سعی شده تا فضای معنوی با استفاده از نورپردازی مدرن، فضاهای چند منظوره و مصالح جدید مانند شیشه، بتن و فولاد حفظ شود. این تحقیق به مقایسه تطبیقی بین مساجد صفوی اصفهان و مساجد معاصر تهران پرداخته و تاثیر مولفه های محیطی نظیر نورپردازی، فرم های هندسی، مصالح و تزئینات معماری بر جذب مطلوبیت و تجربه معنوی نمازگزاران را بررسی می کند. داده ها از طریق مشاهده میدانی و تحلیل مستندات معماری جمع آوری شده و نتایج تحقیق نشان می دهد که در هر دو دوره، فضاهای مساجد به گونه ای طراحی شده اند که علاوه بر ایجاد حس معنوی به نیازهای اجتماعی و فرهنگی نیز پاسخ می دهند. این تحقیق به درک بهتر از نقش مولفه های محیطی در ایجاد مطلوبیت و تجربه معنوی در فضاهای مذهبی می پردازد و پیشنهاداتی برای بهبود طراحی مساجد معاصر در جهت افزایش مطلوبیت فضا ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مولفه های محیطی ، مطلوبیت پذیری ، معماری صفوی ، معماری معاصر ، مساجد صفوی اصفهان ، مساجد معاصر تهران ، تحلیل تطبیقی