هوش مصنوعی و باز تعریف رابطه انسان و فضا با رویکردی شناختی- رفتاری در روانشناسی محیطی

همگرایی هوش مصنوعی با معماری در حال بازنویسی قواعد بنیادین تعامل میان انسان و محیط ساخته شده است. این پژوهش استدلال می کند که این تحول فراتر از یک ارتقاء، ابزاری یک دگرگونی عمیق در ساختارهای روانشناختی است که رابطه ما با فضا را تعریف می کند و نیازمند یک تحلیل انتقادی از منظر علوم انسانی است. این مقاله با اتخاذ یک رویکرد میان رشته ای و با تکیه بر مبانی روانشناسی محیطی و نظریه های شناختی- رفتاری به تحلیل پیامدهای این پارادایم نوین می پردازد. ما با استفاده از چارچوب های نظری کلاسیک مانند نقشه سازی شناختی کوین لینچ که بر درک شهودی و خوانایی محیط تاکید دارد، نظریه آفوردنس جیمز گیبسون که به کنش های ممکن در فضا می پردازد، و مدل های تعلق مکانی واکاوی می کنیم که چگونه محیط های هوشمند و الگوریتمی این فرآیندهای شناختی کلیدی و الگوهای رفتاری ساکنان را شکل می دهند. غفلت از این تحلیل عمیق خطر طراحی فضاهایی را در پی دارد که از نظر رفتاری کارآمد اما از نظر روانشناختی بیگانه کننده هستند و با حذف ابهام و تصادف لایه های ظریف تجربه انسانی را از بین می برند. تحلیل ما نشان می دهد که گرچه این فناوری ها پتانسیل ارتقای کیفیت زندگی را از طریق شخصی سازی و پاسخگویی دارند اما در عین حال می توانند مفاهیم بنیادینی چون کنترل، عاملیت شخصی و حس مکان را از طریق ساز و کارهایی مانند سوق دهی الگوریتمی به چالش بکشند. در نهایت این مقاله به جای ارائه یک چشم انداز جبرگرایانه فناورانه به دنبال تدوین یک چارچوب تحلیلی انتقادی است. هدف این پژوهش توانمندسازی معماران و طراحان برای درک عمیق تر این دینامیک های روانشناختی و هدایت آگاهانه فناوری به سوی خلق فضاهایی است که نه تنها هوشمند بلکه حامی استقلال، خلاقیت و تاب آوری روانی ساکنان خود باشند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، روانشناسی محیطی ، علوم شناختی ، رفتار فضایی ، معماری هوشمند ، حس مکان