نسبت صنعتی سازی اجرای ساختمان و انعطاف پذیری طرح معماری مجتمع مسکونی در شهر تهران

صنعتی سازی ساخت و ساز به عنوان رویکردی نوین در ارتقای بهره وری، کاهش زمان اجرا و بهبود کیفیت ساختمان ها در دهه های اخیر مورد توجه بسیاری از کشورها قرار گرفته است. با این حال یکی از چالش های مطرح در این زمینه نگرانی از کاهش انعطاف پذیری در طراحی معماری به ویژه در مجتمع های مسکونی است. هدف این تحقیق بررسی تاثیر صنعتی سازی بر انعطاف پذیری طرح های معماری، شناسایی شاخصه های موثر صنعتی سازی در طراحی، تحلیل جایگاه ایران در مقایسه با تجارب جهانی و اولویت بندی برنامه های توسعه این حوزه می باشد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است که با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) انجام شد. در بخش کمی داده های به دست آمده از ۱۵۰ پرسشنامه تکمیل شده توسط معماران و مهندسان شهر تهران با استفاده از رگرسیون چندمتغیره در نرم افزار SPSS تحلیل شد. در بخش کیفی با بهره گیری از تحلیل مضمون و روش تصمیم گیری چندمعیاره AHP شاخصه ها و برنامه های توسعه صنعتی سازی شناسایی و اولویت بندی گردید. یافته ها نشان داد که صنعتی سازی در شکل فعلی اجرا در کشور تاثیر منفی معناداری بر انعطاف پذیری طرح های معماری مجتمع های مسکونی دارد و برخی محدودیت های طراحی به دلیل قالب ها و سیستم های ساخت پیش ساخته ایجاد می شود. همچنین ۱۲ شاخصه کلیدی صنعتی سازی در طراحی معماری شناسایی شد که مهم ترین آنها شامل استانداردسازی اجزاء، استفاده از ماژول های پیش ساخته و بهینه سازی فرآیند ساخت بود. تحلیل تطبیقی با نمونه های موفق جهانی بیانگر فاصله قابل توجه ایران با کشورهای پیشرو در زمینه فناوری های ساخت صنعتی و انعطاف پذیر است. نتایج AHP نیز نشان داد که «توسعه فناوری های بومی پیش ساخته»، «آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی» و «بازنگری در ضوابط طراحی» بالاترین اولویت ها را برای بهبود صنعتی سازی همراه با انعطاف پذیری دارند. این یافته ها می تواند به سیاست گذاران، طراحان و سازندگان کمک کند تا در مسیر توسعه صنعتی سازی الزامات انعطاف پذیری معماری را نیز لحاظ نمایند.

کلیدواژه ها:

صنعتی سازی ساختمان ، انعطاف پذیری ، معماری ، تحلیل مضمون ، تصمیم گیری چندمعیاره