تاثیر مولفه های غنای حسی بر ادراک فضایی در طراحی مجتمع های مسکونی

در روند گذار معماری معاصر به سوی رویکردی انسان محور پرداختن به کیفیت های حسی فضا دیگر یک ترجیح نیست بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر برای ارتقای تجربه ی زیسته کاربران در محیط های مسکونی است. غنای حسی به عنوان مفهومی میان رشته ای به حضور فعال حواس پنجگانه در فرآیند درک و تجربه ی فضا اشاره دارد. این مقاله با هدف واکاوی نقش مولفه های غنای حسی در طراحی مجتمع های مسکونی به تحلیل پیوند میان کیفیت های حسی و عناصر کالبدی و عملکردی محیط می پردازد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی ابتدا به بررسی ادبیات نظری در حوزه ادراک حسی، روانشناسی محیط، و اصول طراحی چندحسی می پردازد و سپس با تبیین سه لایه تحلیلی (حسی-ادراکی، کالبدی-عملکردی، روان شناختی-تجربی) چارچوبی مفهومی برای تلفیق مولفه های حسی با عناصر طراحی ارائه می دهد. نتایج نشان می دهد که عواملی چون نور، طبیعی، بافت و جنس مصالح، کیفیت صوتی، تهویه و رایحه ها در تعامل با ویژگی هایی مانند خوانایی فضایی، انعطاف پذیری، مقیاس انسانی، حس امنیت، خاطره انگیزی و هویت می توانند تجربه ی سکونت را به سطحی عمیق تر از ادراک و احساس ارتقا دهند. در نهایت، این مقاله آن است تا با تاکید بر اهمیت حضور حواس در طراحی معماری بستر مناسبی برای خلق فضاهایی فراهم آورد که نه تنها پاسخگوی نیازهای عملکردی، بلکه الهام بخش، آرامش بخش و تقویت کننده پیوند میان انسان و محیط باشند.

کلیدواژه ها:

غنای حسی ، طراحی چند حسی ، ادراک فضایی ، مجتمع مسکونی ، روانشناسی محیطی ، سلامت روان