بررسی ارتقاء عملکردی محور خیابان های در راستای حفظ هویت تاریخی و فرهنگی

محورهای شهری در شهرهای تاریخی فراتر از نقش کارکردی خود به عنوان مسیرهای ترافیکی به عنوان حاملان هویت فرهنگی تاریخی و نمادین شهر عمل می کنند. خیابان تیموری در شیراز به عنوان یکی از محورهای کلیدی بافت تاریخی این شهر در طول تاریخ همواره نقشی تعیین کننده در شکل گیری حافظه جمعی، فعالیت های اقتصادی، تعاملات و اجتماعی ایفا کرده است. با این حال در دهه های اخیر فرآیندهای نوسازی ناموزون، تغییر کاربری های ناسازگار و کاهش مشارکت جامعه محلی منجر به تضعیف هویت فرهنگی و فرسودگی کالبدی عملکردی این محور شده است. محورهای شهری به عنوان ستون های کالبدی و عملکردی شهر نقشی کلیدی در شکل گیری هویت شهری و تسهیل زندگی روزمره شهروندان دارند. در شهرهای تاریخی مانند شیراز این محورها علاوه بر کارکردهای ترافیکی و اقتصادی، حامل ارزش های فرهنگی تاریخی و نمادین نیز هستند. خیابان تاریخی به عنوان یکی از محورهای مهم بافت تاریخی، در سال های اخیر با چالش هایی چون فرسودگی کالبدی، تغییر کاربری نامناسب و کاهش هویت فرهنگی مواجه شده است. هدف این پژوهش تبیین چارچوبی نظری برای ارتقای عملکردی محورهای شهری با تاکید بر حفظ هویت تاریخی و فرهنگی است. روش پژوهش تحلیلی توصیفی و مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات تخصصی است. یافته ها نشان می دهد که ارتقای عملکردی محور تاریخی تنها زمانی معنادار خواهد بود که با مولفه های هویت تاریخی، حافظه جمعی و ریخت شناسی شهری همسو شود. این همسویی مستلزم تلفیق ابعاد کالبدی، اجتماعی فرهنگی و اقتصادی در فرآیند برنامه ریزی و طراحی شهری است. در نهایت پیشنهاد می شود هرگونه مداخله در محورهای تاریخی بر پایه مدلی مفهومی صورت گیرد که ضمن ارتقای دسترسی، کیفیت محیطی و فعالیت های اقتصادی از اصالت تاریخی و فرهنگی آن به عنوان منبعی برای توسعه پایدار شهری حمایت کند.

کلیدواژه ها:

محور شهری ، ارتقای عملکردی ، هویت تاریخی ، خیابان ، طراحی شهری