تحول رهیافت های نظری در تحلیل فضا از تحلیل های کمی تا پدیدارشناسی

این پژوهش با روش مرور روایی و تحلیل تطبیقی سیر تحول نظریه های تحلیل فضا در معماری را در بازه زمانی ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۴ بررسی می کند. هدف آشکارسازی تنش های نظری میان رهیافت های اثباتی (کمی-ساختاری)، پدیدارشناختی، شناختی، اجتماعی و انتقادی در تبیین رابطه انسان و فضا است. در این راستا رهیافت های منتخب بر اساس هفت محور تحلیلی مقایسه شده اند. یافته ها نشان می دهد که تنش میان رهیافت های کیفی پدیدارشناختی و کمی-ساختاری نه تعارضی حل ناپذیر بلکه حاصل چندبعدی بودن ذاتی فضا و تفاوت سطوح تحلیل است. همچنین سه شکاف نظری اصلی برجسته شد: کاهش گرایی روش های کمی در پیش بینی رفتارهای فردی کاربران، حساسیت مدل های فضایی به مقیاس تحلیل و وضوح داده ها و ناتوانی در ادغام عوامل شناختی-رفتاری با ساختارهای هندسی فضا. نتایج نشان می دهد که محدودیت های هر رهیافت ریشه در پیش فرض های معرفت شناختی آن دارد و هیچ یک به تنهایی قادر به تبیین رابطه فضا و رفتار انسانی نیست. از این رو پیشرفت مطالعات فضایی مستلزم توسعه چارچوب های تحلیلی یکپارچه ای است که ابعاد هندسی، ادراکی و رفتاری را به صورت همزمان در نظر گیرند.

کلیدواژه ها:

معماری ، فضا ، پژوهش فضا-رفتار ، پدیدارشناسی ، نحو فضا