ارزیابی نقش قوانین تراکم و نما در تحول معماری مسکن معاصر تهران

تحولات کالبدی و فضایی شهر تهران در دهه های اخیر به ویژه در حوزه معماری، مسکن به طور چشمگیری تحت تاثیر نظام مقررات شهرسازی به ویژه قوانین مربوط به تراکم ساختمانی و ضوابط طراحی نما قرار گرفته است. این مقاله با هدف تحلیل انتقادی این دو مولفه و ارزیابی پیامدهای آنها بر کیفیت طراحی، مسکن، هویت معماری شهری و میزان خلاقیت معمارانه تدوین شده است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل کیفی، مطالعات اسنادی، مرور ادبیات نظری و تحلیل محتوای رساله ای دانشگاهی بوده است. یافته ها نشان می دهد که قوانین تراکم اگرچه در ساماندهی ساخت و ساز و پاسخ به نیاز مسکن نقش داشته اند، اما منجر به فشرده سازی بیش از حد بافت شهری، حذف الگوهای سنتی درون گرا و افت کیفیت فضایی شده اند. همچنین ضوابط نمای شهری که با هدف ایجاد انسجام بصری طراحی شده اند در عمل به یکنواختی، کاهش تنوع مصالح و فرم و محدود شدن نوآوری در طراحی منجر گردیده اند. این مقررات به دلیل ساختار صلب، عدم انطباق با شرایط اقلیمی و فرهنگی و تفاسیر سلیقه ای در مرحله اجرا به یکی از عوامل اصلی کاهش کیفیت معماری مسکن در تهران معاصر تبدیل شده اند. مقاله در پایان با ارائه پیشنهادهایی در زمینه بازنگری در شیوه تدوین قوانین، توجه به شاخص های کیفی و افزایش نقش طراحان در فرایند تصویب طرح ها بر لزوم بازتعریف رویکردهای قانون گذارانه با هدف ارتقاء هویت و کیفیت معماری شهری تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مسکن ، قوانین تراکم و نما ، کیفیت فضایی ، هویت معماری ، تهران معاصر