کاربرد الگوریتم بهینه سازی زنبور عسل در حل مدل بهینه سازی مسئله مسیریابی محصول در زنجیره تامین حلقه بسته با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانه ای

تولید و توزیع روزافزون کالاها محرک اصلی آلودگی محیط زیست و انتشار گازهای گلخانه ای است چرا که به شدت به سوخت های فسیلی وابسته هستند. فرآیندهای صنعتی، مقادیر عظیمی دی اکسید کربن و گازهای سمی را آزاد می کنند و شبکه حمل ونقل جهانی نیز که مسئول جابه جایی کالاهاست، سهم بزرگی در این آلودگی دارد. هدف از نگارش این مقاله پرداختن به کاربرد الگوریتم بهینه سازی زنبور عسل در حل مسئله مسیریابی محصول در زنجیره تامین حلقه بسته با در نظر گرفتن کاهش انتشار گازهای گلخانه ای است. با عنایت به پیچیدگی های بسیار زیاد مسئله، از روش فراابتکاری بهینه سازی زنبور عسل برای حل مدل مورد نظر استفاده شده است. ارزیابی عملکرد الگوریتم پیشنهادی با استفاده از معیارهای استاندارد شاخص کیفیت (QM)، شاخص یکنواختی (SM) و شاخص پراکندگی (DM) بر روی مجموعه ای از مسائل در سه سطح مختلف کوچک، متوسط و بزرگ انجام پذیرفت. نتایج حاکی از کارایی قابل توجه الگوریتم بود، به طوری که میانگین شاخص کیفیت در سطوح مختلف مسئله به ترتیب ۸۳.۱۶، ۸۶.۸۰ و ۹۲.۶۸ به دست آمد. همچنین مقادیر شاخص یکنواختی در بازه ۰.۵۸ تا ۱.۵ و شاخص پراکندگی در محدوده ۵۱۳۰۷ تا ۱۰۷۴۹.۴ حاکی از توانایی اکتشافی مطلوب و توزیع یکنواخت جواب ها در جبهه پارتو می باشد. از منظر کارایی محاسباتی، الگوریتم از مقیاس پذیری قابل قبولی برخوردار بود به طوری که زمان حل با افزایش ابعاد مسئله از ۵۴۲.۲ ثانیه به ۱۰۷۴۹.۴ ثانیه رسید. این پژوهش گامی موثر در جهت ارائه راهکارهای الگوریتمی عملی برای مدیریت پایدار زنجیره تامین حلقه بسته محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

بسته ، تولید و توزیع ، مسیریابی محصول ، زنجیره تامین حلقه بسته ، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای ، الگوریتم بهینه سازی زنبور عسل