هوش مصنوعی به عنوان همکلاسی نامرئی؛ تحلیل فرصت ها و تهدیدهای تعامل مداوم دانش آموز با دستیارهای هوشمند

ورود هوش مصنوعی مولد و دستیارهای هوشمند به زندگی روزمره دانش آموزان، مفهوم «محیط یادگیری» را از فضای فیزیکی مدرسه فراتر برده و نوعی همراهی دائمی و نامرئی را در فرایند یادگیری ایجاد کرده است. دانش آموز امروزی می تواند در هر زمان پرسش خود را مطرح کند، توضیح دریافت کند، ایده بگیرد، متن تولید کند، مسئله ای را بررسی نماید یا درباره عملکرد خود بازخورد دریافت کند. این وضعیت از یک سو فرصت هایی ارزشمند برای شخصی سازی یادگیری، افزایش دسترسی به منابع، کاهش برخی موانع یادگیری، تقویت کنجکاوی و فراهم کردن بازخورد فوری ایجاد می کند و از سوی دیگر، پرسش هایی جدی درباره وابستگی شناختی، کاهش تلاش ذهنی، تضعیف استقلال، شکل گیری اعتماد بیش از حد به پاسخ های ماشینی، حریم خصوصی و تغییر کیفیت روابط انسانی در محیط آموزشی به وجود می آورد. هوش مصنوعی زمانی می تواند نقش یک همراه آموزشی سازنده را ایفا کند که در خدمت رشد توانایی های انسانی قرار گیرد، نه اینکه به جای دانش آموز فکر کند، تصمیم بگیرد یا مسیر یادگیری را به طور کامل تعیین نماید. تعامل مداوم با دستیارهای هوشمند همچنین ممکن است مرز میان «یادگیری با کمک فناوری» و «یادگیری وابسته به فناوری» را کم رنگ کند. از این منظر، مسئله اصلی نه حضور هوش مصنوعی در محیط آموزشی، بلکه چگونگی شکل گیری رابطه میان دانش آموز، معلم و فناوری است. مقاله حاضر با بررسی ابعاد مختلف این رابطه، فرصت ها و تهدیدهای حضور دائمی دستیارهای هوشمند را تحلیل کرده و بر ضرورت سواد هوش مصنوعی، حفظ عاملیت یادگیرنده، طراحی هوشمندانه تکالیف، تقویت ارتباط انسانی و استفاده هدفمند از فناوری تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، دستیار هوشمند ، یادگیری ، وابستگی شناختی ، سواد هوش مصنوعی