تحلیل پویای کارایی و بهره وری سبز استان های ایران با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها و شاخص مالم کوئیست

در این مطالعه، کارایی و بهره وری سبز ۳۰ استان ایران در دوره زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۲ با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده های تصادفی (SBM-DEA) و شاخص مالم کوئیست مورد ارزیابی قرار گرفته است. با توجه به چالش های فزاینده انرژی و آلودگی های زیست محیطی در کشور، هدف اصلی پژوهش، تحلیل پویای کارایی استان ها با لحاظ هم زمان خروجی مطلوب (تولید ناخالص داخلی) و خروجی نامطلوب (انتشار CO₂) و همچنین بررسی تغییرات بهره وری طی دوره ۱۸ ساله می باشد. نتایج نشان می دهد که میانگین کارایی سبز استان ها ۰.۷۶۸ است و هیچ یک از استان ها به کارایی کامل دست نیافته اند. استان های تهران، اصفهان و یزد بالاترین و استان های کردستان، کهگیلویه و بویراحمد و سیستان و بلوچستان پایین ترین کارایی را دارند. شاخص بهره وری مالم کوئیست حاکی از رشد متوسط سالانه ۳.۷ درصدی بهره وری سبز در کل دوره است که بیشترین رشد مربوط به دوره ۱۳۹۴-۱۳۹۷ با ۳.۷ درصد و کمترین رشد مربوط به دوره ۱۳۹۷-۱۴۰۰ با کاهش ۰.۷ درصدی می باشد. تحلیل عوامل موثر با رگرسیون توبیت نشان می دهد که شدت انرژی تاثیر منفی و معنادار، و صنعتی شدن و سرمایه گذاری در فناوری های پاک تاثیر مثبت و معناداری بر کارایی دارند. این یافته ها ضرورت کاهش شدت انرژی، توسعه فناوری های پاک و توجه ویژه به استان های کمتر توسعه یافته را برای بهبود کارایی و بهره وری سبز کشور تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل پوششی داده ها ، مدل SBM ، بهره وری سبز ، شاخص مالم کوئیست