ارزیابی عملکرد مالی شرکت های دارویی با استفاده از یک مدل دو-مرحله ای تحلیل پوششی داده های فازی و رتبه بندی مبتنی بر فاصله از نقطه نادیر

صنعت داروسازی به عنوان بخشی حیاتی و دانش بنیان، نیازمند ابزارهای دقیق ارزیابی عملکرد است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک چارچوب نوین، به ارزیابی عملکرد مالی ۱۰ شرکت دارویی منتخب بورس تهران طی دوره پنج ساله ۱۳۹۷-۱۴۰۱ می پردازد. روش اصلی پژوهش، توسعه مدل چهار-مرحله ای تحلیل پوششی داده ها (DEA) در محیط فازی است که در دو گام گسترش یافته است: نخست، طراحی یک مدل دو مرحله ای فازی که در مرحله اول کارایی تبدیل دارایی ها و تسهیلات به سود خالص و در مرحله دوم کارایی تبدیل سود خالص به رشد حقوق صاحبان سهام و بازده آن (ROE) را می سنجد. دوم، معرفی شاخص فاصله از نقطه نادیر (NDI) به عنوان معیار اصلی رتبه بندی، که در آن شرکت ها بر اساس دوری از بدترین عملکرد مشاهده شده (نقطه نادیر) رتبه بندی می شوند. داده های مالی با استفاده از اعداد فازی مثلثی مدلسازی شدند. یافته ها حاکی از آن است که شرکت های DMU۰۷، DMU۰۴ و DMU۰۱ به ترتیب با کسب مقادیر NDI برابر با ۱۰۰۰، ۸۵۷ و ۷۸۰، در رتبه های نخست قرار گرفتند و به عنوان شرکت هایی با بیشترین فاصله از شرایط ناکارا و دارای عملکرد مالی متعالی شناسایی شدند. در مقابل، شرکت DMU۰۳ با کمترین شاخص NDI به عنوان نقطه نادیر تعیین شد. نتایج نشان داد که این چارچوب نه تنها امکان ارزیابی جامع تری از فرآیند خلق ارزش مالی فراهم می کند، بلکه با ارائه رتبه بندی مبتنی بر منطق اجتناب از ناکارایی، بینش مدیریت ریسک محورانه و واقع بینانه ای را برای سرمایه گذاران و مدیران این صنعت استراتژیک به ارمغان می آورد.

کلیدواژه ها:

تحلیل پوششی داده ها (DEA) ، محیط فازی ، ارزیابی عملکرد مالی ، شرکت های دارویی ، مدل دو-مرحله ای ، نقطه نادیر (Nadir Point)