نقش هوش مصنوعی در پیشگیری از جرم و چالش های جرم شناختی آن

هدفمند هوش مصنوعی به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای تحول دیجیتال در عصر حاضر به طور فزاینده ای در نظام های عدالت کیفری و به ویژه در حوزه پیشگیری از جرم مورد توجه قرار گرفته است. این فناوری با اتکا بر تحلیل کلان داده ها، الگوریتم های یادگیری ماشین و مدل های پیش بینی، امکان شناسایی الگوهای رفتاری، پیش بینی نقاط و زمان های وقوع جرم و بهینه سازی مداخلات پیشگیرانه را برای نهادهای پلیسی و قضایی فراهم می سازد. هدف اصلی این پژوهش تحلیل جایگاه و کارکرد هوش مصنوعی در پیشگیری از جرم و بررسی پیامدهای حقوقی، جرم شناختی و سیاست جنایی ناشی از به کارگیری آن است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند موجب ارتقای کارآمدی نظام پیشگیری از جرم از طریق حرکت به سمت پیشگیری داده محور و پیش بینانه شود. با این حال استفاده از این فناوری با چالش های جدی از جمله سوگیری الگوریتمی، تهدید حریم خصوصی، کاهش شفافیت تصمیم گیری، تضعیف اصل برائت، ابهام در مسئولیت حقوقی و احتمال بازتولید نابرابری های اجتماعی همراه است. این چالش ها بیانگر آن است که هوش مصنوعی صرفا یک ابزار فنی خنثی نیست بلکه واجد پیامدهای عمیق حقوقی و اجتماعی در ساختار عدالت کیفری است. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که بهره گیری از هوش مصنوعی در پیشگیری از جرم نیازمند طراحی یک چارچوب حکمرانی مسئولانه، انسان محور و حقوق محور است؛ چارچوبی که در آن اصولی مانند شفافیت الگوریتمی، نظارت انسانی، حفاظت از داده های شخصی، پاسخگویی نهادی و کنترل سوگیری های داده ای به صورت همزمان تضمین گردد. در غیر این صورت توسعه این فناوری می تواند به گسترش نظارت کیفری، تضعیف حقوق بنیادین شهروندان و کاهش اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری منجر شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، پیشگیری از جرم ، عدالت کیفری ، جرم شناسی ، حقوق کیفری