تحلیل تطبیقی جامعه پذیری حقوقی قضات دادگستری و شهروندان در پرتو آرای قضایی

تمایز میان قانون و اخلاق همواره یکی از چالش های بنیادین نظام های حقوقی بوده است به ویژه زمانی که کنشگران حرفه های حقوقی با انگیزه های ظاهرا اخلاقی مرتکب تخلف می شوند. در حالی که پژوهش های جامعه پذیری حقوقی سنتی، قانون شکنی را رفتاری ذاتا ضد اجتماعی تعریف کرده اند، مطالعات نوین در باب قانون شکنی نوع دوستانه نشان می دهد که برخی تخلفات ریشه در نیات اخلاقی برای یاری رسانی به دیگران دارند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای جهت دار ۱۵ پرونده تخلف از نظام های حقوقی مختلف آمریکا، آفریقای جنوبی، ایران، انگلستان و کانادا در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ را تحلیل کرده است. پرونده Disciplinary Counsel v. Juhola به عنوان مطالعه موردی اصلی انتخاب شد. داده ها با نرم افزار MAXQDA و بر اساس چارچوب های نظری مدل یکپارچه شناختی همراستایی اخلاقی و قانونی و مدل عدالت رویه ای صوت، بی طرفی، احترام و بخشندگی کدگذاری شدند. یافته ها چهار الگوی توجیهی اصلی را نشان داد: ضرورت اخلاقی، قربانی محوری، بی عدالتی رویه ای و وجدان حرفه ای برتر. تخلف عدالت خواهانه با الگوی همراستایی اخلاقی بالا و همراستایی قانونی پایین در موقعیت خاص مشخص می شود که آن را از تخلف منفعت طلبانه هر دو همراستایی پایین متمایز می کند. ادراکات بی عدالتی رویه ای به ویژه فقدان بخشندگی و صوت نقش مهمی در انگیزش مرتکبان داشت. تخلف قضایی عدالت خواهانه مقوله ای متمایز است که نیازمند واکنشی متفاوت از سوی نهادهای انتظامی می باشد. بهبود عدالت رویه ای در نهادهای قضایی و گنجاندن تمایز اخلاق و قانون در آموزش حقوقی می تواند از این گونه تخلفات بکاهد و همزمان وجدان حرفه ای را پاس دارد.

کلیدواژه ها:

تخلفات ، انتظامی ، اخلاق ، قضایی ، عدالت ، رویه ای ، تخلفات قضایی ، وکیل دادگستری ، قاضی دادگستری